Trường ơi...

                                                             

Mình vừa về quê tháng tư rồi, chạy xe một mạch xuống trường cũ, nơi tuổi thơ, tuổi học trò nằm lại cách đây gần 30 chục năm, mới đó thôi mà đã quá nửa kiếp người.

Cái cổng này không dư ngày xưa đón mình vào lớp 1, nó đã bị đập

vỡ tan và thay bằng hình hài khác hoàn toàn

Tất cả đã đổi khác, một khung cảnh tan hoang, điêu tàn, thay vào đó là hai dãy nhà xây dư lô cốt, một cái rãnh xẻ giữa trường làm ranh giới giữa cấp 1 và cấp 2, hậu quả của thứ tư duy trì trệ mà ngành giáo dục mãi không thoát nổi, không tự cải cách được mình.

Mình đã đứng chết lặng bên cái hồ ngày xưa tuyệt đẹp giữa trường. Giờ nó như cái ao tù cho trâu đằm giữa hai hiệp cày.

Tất cả dư cuốn phim chạy qua mắt mình…

Ngày xưa, trường nằm giữa khu đất mênh mông, bao quanh nó là rặng phi lao cổ thụ quanh năm vi vu trong gió, mỗi lần đi đâu xa, chỉ nhìn thấy một rừng phi lao xanh đậm ở phía trước là biết chuẩn bị được trở về nhà mình.

Nhà ở cho giáo viên tường làm bằng đất dẻo quánh như kẹo kéo, vách trát bằng rơm nhào với bùn hoa múc từ dưới đáy hồ lên, mái lợp rạ dày lên hàng mấy chục phân, mùa hạ mát lạnh. Năm thành viên của gia đình mình được ưu tiên hai gian, ngôi nhà trông ra mặt hồ quanh năm đầy nước. Dững đêm trăng sáng, nhìn thấy từng đàn cá lượn lờ kiếm ăn, gặp động chúng chìm nhanh làm ánh trăng vỡ vụn như dát vàng trên mặt hồ.

Mùa hạ về, bão tố như muốn thử sự kiên cố của của những gian nhà tranh đắp vách đất.

Các cô, chú chặt tre chằng lên mái nhà, chặt phi lao chống vào tường đất. Bão về thật rồi, những trận mưa ào ạt như đổ nước xuống đất, và gió giật nghiêng ngả hàng phi lao, dững cành lá không thể chịu được sức giật của gió đã gục ngã, cành nứt toác, lủng liểng trên cao đung đưa… Mẹ cõng mình lên trú trên dãy lớp học đã được xây từ mấy chục năm về trước. Chẳng biết nó có chịu được sức gió giật cấp 11 không, dưng vì người ta vẫn nghĩ nhà xây chắc hơn nhà đất. Một tay mẹ xách túi đồ, một tay giữ mình trên lưng trong gió gào thét điên cuồng. Mình vòng tay ôm chặt cổ mẹ, mắt nhắm nghiền vì nước mưa quất thẳng vào mặt rát ràn rạt.

Ngày xưa, mỗi năm miền Bắc phải hứng chịu không dưới chục cơn bão. Nhà đổ, cây đổ, bưởi, nhãn thi nhau rụng ngoài sân, ngoài vườn, dưng hình như hàng phi lao bao bọc quanh trường đã che chắn sức tàn phá kinh hoàng của gió bão nên cây cối, nhà cửa trong trường vẫn bình yên bất ngờ. Bao năm rồi, mình vẫn nhớ như in tiếng người phát thanh viên trên Đài tiếng nói Việt Nam đọc bản tin cơn bão khẩn cấp.

Bão tan sau khi chuyển đủ bốn hướng gió, vòng quanh trường, phi lao, nhãn, xà cừ nằm ngổn ngang, mọi người lục tục về nhà dọn dẹp, bọn trẻ con chúng mình thi nhau chạy ra sân trường kéo cành gãy về làm củi. Rất nhiều chú bọ ngựa cánh dài xanh có, nâu có còn bám chắc trên dững cành cây gãy, chúng rương đôi mắt gan lỳ và giơ chiếc càng đầy răng cưa ra dọa bọn mình.

Nước trong hồ đầy ắp, cá, tôm thi nhau vào búng cạnh bờ. Bố rửa chân dưới cầu ao đá, bắt được một ả cá chép đang vật đẻ bên khóm bèo tây, bụng tròn xoe toàn trứng.

Năm mình vào lớp một, dững cây nhãn, xà cừ trên sân trường đã bóng nhẫy vết tay, vết chân của tuổi học trò nghịch ngợm, chẳng có trò gì thích hơn bằng rủ nhau trèo lên cây đạp nhau như loài khỉ, trường cấm dưng bọn mình vẫn trốn ra rặng cây ngoài bờ mương để chơi…  những cái đầu vàng hoe vì nắng hạ, những bàn chân mốc thếch vì quanh năm đi đất, áo quần bê bết đất và mực, khăn quàng  ngả màu bạc trắng…

Trăng chiều nơi trường cũ,

chỉ còn thấp thoáng vài bóng xà cừ 

Mùa xuân, ngôi trường ngập trong hương nhãn và tiếng ong mật, nắng bừng lên sau bao ngày đông giá rét, hoa nhãn bung ra, trắng xóa mặt đường đi. Tết qua lúc nào chẳng biết, chỉ thấy nuối tiếc của mùi thuốc pháo, mùi bánh chưng và dững ngày không phải ôm sách đi học…

Giờ đây, trường mình, nơi một quãng dài tuổi thơ nằm lại, chẳng còn giống ngày xưa, chỉ còn trong ký ức xa xôi, những âm thanh của tuổi thơ không bao giờ mất đi đâu được, bây giờ tan hoang, tất cả đã thay đổi đến không ngờ…và mình bất chợt hiểu ra, vì sao bây giờ học sinh chửi thầy cô nhiều đến vậy, vì sao học trò bỏ học, sẵn sàng cầm dao đâm chết bạn cùng lớp vì dững lý do cỏn con, không đâu. Vì sao nữ học sinh mới đến cấp hai đã biết tụt quần áo nhau ra giữa đường phang nhau chí tử rồi đưa nhau lên mạng xem một cách thích thú…

Mình nhớ đến thằng bạn thân hồi học thời cấp 1, tên Dũng, giờ làm giảng viên một trường quân đội, mỗi lần gặp nhau, nó kể về trường cũ một cách say sưa không bao giờ chán với dững kỷ niệm ngọt ngào, bao hình ảnh về mái trường thân yêu năm xưa theo nó cả vào trong giấc ngủ bên chiến hào. Nhìn gương mặt nó nhăn lại, đau đớn khi nhắc đến hình ảnh tang thương của ngôi trường Bắc Sơn bây giờ, mắt nó rưng rưng chực khóc, mình cũng thấy cay cay trong sống mũi…

Hà Nội ...mùa đông

Chiều ấy gió đông bắc về, mình ngồi trên tầng 4 ở Láng Thượng

vậy mà đã 4 năm rồi....

Tháng 11, Hà Nội vào đông thật rồi. Cái rét của Hà Nội ngọt ngào, không buồn buồn, ẩm ướt như quê nhà. Những con đường đi mãi không thấy chán, những ngõ phố uốn quanh mình những khu tập thể thơm mùi bếp núc.

Tôi bất giác gọi thầm thương yêu, thương yêu ơi…Có một chút buồn và nhớ mơ hồ về quê hương, về những cánh đồng mùa đông một gam trầm màu nâu, về những con đường ngập tràn hoa đồng nội gắn bó với tuổi thơ chúng mình.

Mùa đông năm ấy tôi là một cậu bé nhà quê chập chững bước vào giảng đường đại học, những A6, A7, A8, A9 thân quen, những cây xà cừ già nua trụi lá vì gió đông. Bao quả xà cừ thi nhau rụng lăn tròn trên sân ký túc.

Không đi hết chặng đường của nghiệp làm thầy, tôi rời xa nơi ấy bước vào cuộc mưu sinh mà không biết bao lần đứng trên vách cheo leo của vực thẳm, chỉ buông tay là xuống tận cùng địa ngục. Xa rời nơi ấy, ước mơ của bao gã nhà quê chân đất được ngồi ghế giảng đường, nơi đô thị phồn hoa, có biết đâu rằng chục năm sau em cũng ở đây, em tung tăng giữa bao bạn bè thời sinh viên sư phạm, những ước mơ giản dị chân thật của tuổi giảng đường em lại viết tiếp cho tôi. Em có nhìn thấy hàng bằng lăng hoa tím ngát, hàng điệp vàng lao xao trước cầu thang ký túc, những hàng cây mà bọn tôi đã trồng sau cái tết thứ hai của đời sinh viên sư phạm. Tôi đã tưởng tượng ra dáng em mỗi ngày từ ký túc cắp sách lên giảng đường,  thấy em trên ban công ký túc mỗi chiều buồn nhìn về nơi quê nhà…Đông đầu tiên của cuộc sống sinh viên em không được rúc đầu vào lòng mẹ, tôi đã tưởng tượng ra em… và chợt hiểu tại sao yêu cái lạnh và sự cô đơn như hoài vọng của những giấc mơ.

Bây giờ mùa đông Hà Nội cũng khác mùa đông ngày xưa, chỉ nỗi nhớ vẫn còn là vĩnh viễn. Mùa đông lá vẫn rải đều trên những con đường vắng lá đậu trên mái tóc buồn thướt tha của người con gái. Tiết đông Hà Nội dễ buồn, dễ nhớ, dễ làm lòng xao xác. Ngày xưa từng đạp xe mải mê trong gió đông trên phố Hà Nội, nghe gió lùa vào tận chân tóc mới cảm nhận nét hoang sơ dịu dàng ẩn chứa trong mùa đông Hà Nội. Ngày ấy em ở đâu để mãi đến đông này tôi mới tìm thấy em…

Trong mênh mông thương nhớ giữa mùa đông, tôi đã về bên em trong câu hát dịu dàng, dịu dàng:

Ta vẫn chờ em trong bao la đồi nương

Trong mênh mông chiều sương

Giữa thu vàng bên đồi sim trái chín

Một mình ta ngồi khóc tuổi thơ bay

Thời gian nào trôi bồng bềnh trên phận người

Biệt ly nào không muộn phiền trên dấu môi

Mùa vàng lên biêng biếc bóng chiều rơi

Nhạc hoài mong ta hát vì xa người.

Chuyện dở hơi

Đây là câu chuyện về bốn người, họ lần lượt tên là:

Mọi Người.

Một Người Nào Đó.

Bất Kỳ Người Nào.

Không Người Nào.

Có một công việc quan trọng cần phải thực hiện và Mọi Người đều chắc rằng Một Người Nào Đó sẽ phải làm.

Bất Kỳ Người Nào cũng đều có thể đã làm nó nhưng Không Người Nào làm.

Một Người Nào Đó tức giận bởi vì đó là công việc của Mọi Người.

Còn Mọi Người lại nghĩ rằng Bất Kỳ Người Nào cũng có thể làm điều ấy nhưng Không Người Nào nhận ra rằng mọi người sẽ không làm điều đó.

Kết cục là Mọi Người đổ lỗi cho Một Người Nào Đó khi mà Không Người Nào chịu làm những gì mà Bất Kỳ Người Nào cũng đã có thể làm.

Nếu câu chuyện khó hiểu thì bạn hãy đọc lại, vẫn chưa hiểu thì bạn hãy quên nó đi và tự kết luận rằng đó không phải là việc của mình!

Nghĩa trang

Cụ bên ông nhạc

Mình với cụ và thằng đã Tiến lại còn Hòa đi công tác miền Đông Nam bộ năm 2008. Hơn chục năm giời mới quay trở lại mảnh đất này.

Cụ bẩu, anh có ông nhạc nằm ở nghĩa trang liệt sỹ thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai, đợt này xong việc các chú cho anh qua thắp cho ông nén nhang.

Gớm, cụ chẳng phải xin phép thế cho lịch sự đâu, việc này là việc cần làm ngay và chẳng phải nói với mình cùng thằng đã Tiến lại còn Hòa, chúng mình nhất trí cả hai tay với lại có bao nhiêu chân cũng giơ tất.

Vẫn hàng ngũ oai nghiêm dư ngày nào

7h sáng, nắng chói chang, trời xanh lồng lộng. Cách quốc lộ 1A chừng vài trăm mét, nghĩa trang liệt sỹ tỉnh Đồng Nai nằm trên sườn dốc thoai thoải của bình nguyên đất đỏ. Nắng rực rỡ làm cho dững hàng mộ thêm trắng lóa và nghĩa trang như rộng thêm hơn. Chiếc cổng và tượng đài cao sừng sững tôn vẻ uy nghi, tráng lệ của nơi bao con người yên nghỉ vĩnh hằng trong cuộc chiến tranh giữa hai miền đất nước.

Một tâm trạng khó tả trào dâng trong mình khi bước đến gần dững hàng mộ liệt sỹ. Đều tăm tắp như lúc các cụ hành quân. Một nỗi xúc cảm đến ngột ngạt chẹn trong lồng ngực. Mình nghĩ, chắc ai ở trong khung cảnh linh thiêng như thế này cũng sẽ dư mình cả thôi.

Người quê mình nằm đây

Nhưng có hàng dãy mộ liệt sỹ vô danh và dững người hy sinh trong năm tháng ngắn ngủi của chiến tranh biên giới Tây Nam như nhát dao cứa vào gan ruột người thăm viếng, những ai nằm dưới đó? Có khác bao người thường, khi bước chân ra đi các anh, các chị đều có quê quán, có tên, chiến tranh chẳng phải là cuộc chơi đùa, vô tình hay hữu ý đã cướp mất tuổi thanh xuân của bao con người nằm dưới kia. Ai đã theo khói nhang tìm được về quê hương, tìm được về với người thân của mình, còn ai, mãi tận bây giờ vẫn bơ vơ  nơi cõi thiêng? Bao nhiêu người mẹ, người vợ không thể tìm được chồng con nằm ở nơi nào? Những hàng mộ bia bằng nhau chằn chặn xếp thành những hàng dài lặng câm trong nắng chói chang khiến mình hiểu ra rằng, hình như có người đã nói đúng: “ Suy cho cùng mọi cuộc chiến tranh đều là vô nghĩa, phe nào thắng thì nhân dân đều bại”.

Mùi nhang thơm ngào ngạt bay trong nắng sớm, một cảm giác bồng bềnh mơ hồ khiến người ta như lạc vào cõi mơ. Những hàng mộ có tên, có quê quán những người đang yên nghỉ. Người ta ghi trên bia mộ năm sinh và năm ngã xuống của các anh, các chị. 1946, 1948, 1968, 1970, 1970,1975…Những con số khô khan nhưng hẳn biết nói. Đến hàng bia mộ của những người nằm xuống vào năm 1978  làm lòng thấy rưng rưng, rưng rưng. Cuộc chiến xảy ra khi đất nước vừa thống nhất được 3 năm, máu của tuổi thanh xuân lại đổ. Năm ấy, mình vừa tròn 8 tuổi. Càng day dứt hơn khi nhìn những dòng tên trên bia mộ khắc ghi dững người yên nghỉ xa quê hàng nghìn cây số, một tâm trạng khó tả khi mình bắt gặp tấm bia mộ khắc tên một người cùng quê nằm lại nơi này. Không biết, một năm có bao nhiêu người thân yêu đến thắp nhang cho họ? bao lần đến thăm nơi yên nghỉ ngàn thu… Trong mênh mang nắng và gió miền Đông Nam bộ, giữa cõi thiêng khiến người thấy nhẹ bỗng, thanh thản, hướng tới cái thiện nhiều hơn. Đâu rồi những toan tính nhỏ nhen ích kỷ, dững mưu mô hại người, những cào cấu tự cắn xé lẫn nhau vì cuộc mưu sinh…

Mình bỗng hiểu vì sao mỗi năm người ta lại rầm rập vào thành cổ Quảng Trị, nghĩa trang Trường Sơn để làm một điều gì đó như  sám hối những gì tự coi là tội lỗi. Mình nghĩ nếu có cõi âm? ở nơi ấy người chết sẽ chẳng bao giờ thích đầu thai sống lại làm gì? Vì người ta hẳn là biết những người trên dương gian đang hành xử với nhau tệ bạc dư nào???

Nhìn cụ ngồi bên mộ ông nhạc trầm ngâm chờ nhang cháy hết để hóa vàng, mình bẩu thằng đã Tiến còn Hòa:

-          Đố mày biết cụ nghĩ và khấn gì?

-          Cụ khấn xin ông nhạc cho nhiều tài lộc…

Mình bẩu, mày hâm lắm, cụ nhiều tiền phết rồi, đang thiếu mỗi đực thôi, cụ đang muốn có thằng cu để ngày sau nó cũng khấn cụ dư này. Nhà cụ đang thừa gái giống nhà tao, làm bao nhiêu tiền nuôi gái hết!

Đúng là cuộc đời, chẳng biết đường nào mà lần, người thiếu, người thừa chẳng bổ trợ cho nhau…

Trong cõi không cùng hư ảo của nắng miền Đông Nam bộ mình như thấy văng vẳng đâu đây lời bài hát quen thuộc, da diết, nhớ thương, buồn đến tái tê: “Hạt bụi nào hóa kiếp thân tôi, để một mai tôi về làm cát bụi. Ôi cát bụi mệt nhoài. Tiếng động nào gõ nhịp không nguôi…”

Về Tiền Giang

Cù lao Thới Sơn mơn mởn như gái 18

25 năm, mình quay lại sông Tiền, buổi chiều về trên sông, mặt trời xuống ngang cầu Rạch Miễu, cây cầu như khuông nhạc vắt ngang trời, nối đôi bờ Tiền Giang và Bến Tre lại gần nhau, nối những cù lao đơn độc gần lại nhịp sống ồn ã của thành phố Mỹ Tho.

Chiếc tàu du lịch nhỏ xinh đưa mình đi dọc bên Bờ bắc của dòng sông, ở chỗ này nó chỉ còn cách biển quãng trên dưới 100 km, sông Tiền đổ ra biển bằng ba cửa chính, đó là cửa Tiểu, cửa Trung và cửa Đại, cùng với 6 cửa nữa của Bến Tre,Trà Vinh, Sóc Trăng để người ta gọi là Cửu Long giang. Ngút tầm mắt là hàng dừa thướt tha che bóng những ngôi nhà sát ven sông, mùa lũ về, nước sông đục ngầu đỏ nặng phù sa như nước sông quê mình. Khỉ thật, cứ gặp nước, lành lạnh mình tự dưng nhớ về mùa đông ngoài ấy.

Hùng vĩ nối đôi bờ

Cầu Rạch Miễu sừng sững trước mặt, hùng vĩ và thơ mộng, dưới ánh nắng chiều càng làm nó thêm lộng lẫy như được dát vàng. Con người không phải không vĩ đại với những công trình như thế này, nhưng nếu người ta không quá kiêu ngạo  mà cho rằng mình chinh phục được thiên nhiên thì có lẽ con nước hung dữ đã không gây tai họa cho người dân miền Tây Nam bộ lam lũ, khốn khổ hàng chục năm nay.

Đại gia từ những lồng cá này đây

Dọc bờ Nam của sông Tiền, nơi tiếp giáp với Cù lao Thới Sơn là hàng trăm bè cá, cá tra và cá điêu hồng là hai loại thủy sản được nuôi nhiều ở đây. Năm nay và rất nhiều năm nữa, sự tàn khốc của thị trường tiếp tục làm điêu đứng cho các hộ nuôi cá bởi giá thức ăn tăng vùn vụt mà giá cá rớt thê thảm. Sản phẩm làm ra chẳng biết bán đi đâu, nợ nần chạy vòng quanh nhau, ông nuôi cá nợ tiền bà sản xuất thức ăn cho cá, bà sản xuất thức ăn cho cá và ông sản xuất cá thương phẩm nợ ngân hàng…cứ vòng luẩn quẩn này, nhiều đại gia cá tra, cá ba sa của miền Tây thành đại tang. Những người nuôi cá đành bỏ cá đói từng ngày và cho ăn cầm chừng chờ giá lên họ nhịn cùng cá với vẻ mặt thẫn thờ, nhìn đàn cá hồng rực dày đặc trong bè mà xót như bỏ muối vào ruột . Những con cá điêu hồng, cá tra chỉ còn biết vẫy vùng giữa dòng lũ tìm thức ăn trong cái bè chật chội.

Tang gia cũng từ những con cá này

Mặt trời xuống ngang mặt sông khiến cảnh vật trở nên u hoài, buồn bã… Một khung cảnh quen thuộc với mình cách xa đã hơn 20 năm bất ngờ hiện ra trước mắt, dừa nước… những tàu lá dịu dàng đứng bên nhau như chiếc lược khổng lồ xanh mướt, 15 tuổi giữa mênh mang nước và trời của miệt vườn Bạc Liêu, Cà Mau, không bạn, không người quen, chỉ một người ruột thịt, ngày ngày đi học dưới hàng dừa nước lâu dần thành nhớ, thành thương. Chiều nay bâng khuâng bên rặng dừa nước, nỗi nhớ chồng lên nỗi nhớ thương! Chiều buông trên sông Tiền nhớ về   “Mê công ký sự” của nghệ sỹ nhân dân Phạm Khắc, cuối của mỗi tập phim về dòng sông là những tâm sự  cõi đời, kiếp người, chỉ là phù vân để rồi cũng hóa đất, hóa nước.Tạo hóa sắp đặt vậy rồi sao cứ day dứt mãi chẳng thôi???

  

Mùa đông

Sông Hồng chứ không phải sông Bôi,

đoạn qua cầu Yên Lệnh, mùa đông 2007

Một dòng sông mênh mang mở ra trước mắt, sông Bôi, nước trong xanh đến tận cùng đáy, nhìn thấy cả những cuội những đá trắng phau phau. Những mái nhà tranh lô nhô nấp sau lùm cây um tùm, quê ngoại đấy thương yêu, miền quê mà thời sinh viên em đã từng đặt chân đến để tìm hiểu vùng đất nghèo này. Tôi đứng như chôn chân để mặc cho nước ướt hết ống quần, vốc nước sông vỗ đầy mặt, cảm giác hơi lạnh ngấm dần qua từng kẽ ngón tay.

Đưa em đi thắp hương mộ ông bà, nghĩa trang đơn sơ nằm dưới chân núi hùng vĩ ngút xanh, ông bà nằm đâu? Mấy năm rồi tôi mới có dịp quay về, chỉ còn nhớ chỗ ấy chị từ Biên Hòa ra thăm ông bà sau hàng chục năm đã khóc nấc và đi không vững. Tôi biết nỗi lòng chị vì tuổi thơ bố mẹ gửi chị về đây sống với những người thân yêu bên ngoại . Rồi tôi và em cũng tìm thấy chỗ của ông bà, cắm hương xong tôi đứng lặng người bên em…

Người xưa cho rằng: Cái tính là do bản chất của con người trời cho mà có, cái tình là do ngoại cảnh tác động vào con người mà sinh ra, cho nên nhạc thành thiện hay ác đều do ở tính người. Tình người cảm nhận điều thiện thì thiện thanh ứng, Tình người cảm nhận ác thì ác thanh ứng.

Tôi biết em từ buổi đầu tiên mà em không để ý đến tôi, ở đời có bao nhiêu chuyện chớ trêu. Và mùa đông lại đến với những cơn gió lạnh run người, cái rét đầu mùa đã trở thành ngọt ngào, nồng nàn.

Tôi nắm chặt tay em và hỏi một câu ngớ ngẩn:

- Em có nhớ anh nhiều không?

- …

Có buổi chiều tôi làm em buồn vì không nghe máy… Nhưng em đâu có biết rằng tôi muốn nói với em thật nhiều mà lòng dạ rối bời như lửa đốt.

- Em ghét anh, đừng gọi cho em nữa. Câu đầu tiên em đã nói vậy khi tôi cầm điện thoại gọi  lại cho em…

Thời gian bên nhau thật ngắn ngủi, tôi đưa em về trong một chiều mưa rét, mây kéo về đầy trời, đầy cả lòng tôi. Tôi chỉ muốn hét to, kéo em thật chặt vào lòng, nỗi nhớ dâng lên nghẹn trong ngực.

“Và một ngày dài hơn thế kỷ…”

…Tôi  mơ về với em trong đêm, thị xã yên bình nằm ngủ say dưới trời se lạnh. Những ngọn đèn đường hắt màu vàng đục khiến không gian trở nên đặc quánh lại. Tôi lang thang dưới hàng bằng lăng lòa xòa đón sương đêm…Em ở đâu? Tôi giật mình tỉnh giấc, em có nhớ tôi như tôi  hằng nhớ em?

Không còn trong giấc mơ, những nỗi nhớ cứ dày thêm từng ngày, cả những khi bên em. Bao ngày rồi tôi đắm chìm trong cảm giác ấy, ấm áp đến chạnh lòng, bên em là cả một dòng sông với bao kỷ niệm ở nơi đó. Còn tôi lại chuẩn bị một mùa đông nhớ nhung, những chuỗi ngày xa vắng, để rồi được đón em trong nỗi nhớ của mùa đông bất tận…

***

Thằng bạn học cùng nằm trên giường tầng, đọc xong thò cổ xuống hỏi mình:

- Mày viết cái đéo gì thế?

- Tao cũng đéo biết nữa.

- Đúng là tình yêu sinh viên, nhão nhoét, ẩm ương...

- Thế tình yêu nào thì khô cong, tuyệt diệu?

- ...

- Ấy là tao hỏi thế thôi, vì cũng biết có hôm mày chui vào toa lét rặn ra thơ đi tặng sinh nhật bạn gái. Mà sao khổ vậy chứ, thiếu thì vay, khi nào có trả, rặn làm gì cho nhọc người ra...Sinh viên ai mà không yêu...hihihi

Thằng Sơn

Mình dặt dẹo hết trường Tổng hợp, sang Sư phạm rồi Luật, cơ khổ, chết vì cái tội đứng núi này trông núi nọ.

Giờ nghĩ lại vẫn thấy kinh!

Gần 12 năm sinh viên, tuyền ăn đói, nhịn khát, bò về được nhà ăn cơm đủ ba bữa hai ngày nghỉ, chỉ cơm rau mà lên cân mới biết cái sự kiết xác của kiếp sinh viên dư nào...thế mà chẳng hiểu tại sao lại vưỡn thích.

Năm thứ hai trường Luật, mình cũng ấn định nốt trường này là phải vác bằng về trình các cụ ở quê chứ không thì hỏng bét.

Đang lang thang đi kiếm nhà thuê thì gặp thằng Trường Xuân Đỉnh, tên nó là Trường, nhà ở Xuân Đỉnh, gọi dư thế để còn không lẫn với thằng khác. Thằng này là em ruột thằng Hùng Xuân Đỉnh, bạn mình quen qua bác cả.

Nó hỏi: - Anh tìm gì?

- Tao tìm chỗ ngủ.

- Thế anh không ăn à?

- Sinh viên có đéo gì mà ăn. Với lại, cứ có chỗ ngủ là ra chỗ ăn.

Nó kéo mình xồng xộc vào làng Hậu, đi ngoằn ngoèo sâu thăm thẳm, hai bên đường toàn là cứt chó, rãnh nước thì đen kìn kịt, bốc mùi thối um, ra sát cánh đồng, nó bẩu:

- Đây là nhà trọ của bọn sinh viên sư phạm, có thằng anh của con người yêu em ở đó, tổng hợp các loại khoa, chung tiền thuê nguyên căn này cho rẻ, anh về đây mà ở với chúng nó, chịu khó đi học xa một tí. Ở với bọn này đỡ bị đứt bữa, vì có gạo và bếp dầu với xoong nồi nấu ăn.

Mình nghĩ, cứ có chỗ trú chân là tốt rồi, học hành gì mấy đâu mà phải chịu khó.

Phòng 12 mét vuông, cả mình là 7. Chật kinh, nhưng vẫn tốt chán vì có công trình phụ riêng biệt.

Mỗi ông một quê, chỉ có mình với một thằng sinh viên khoa giáo dục chính trị tên Sơn người Hải Dương là còn có chút đồng hương Hải Hâm khi xưa.

Nó cao khoảng 1m75, nặng 70 cân, trông rất ngon canh, dưng mất mẹ một tay trái.

Thật là đời như cứt, không hiểu sao lại vậy?

Cái thằng đẹp giai ngời ngời thế này mà ông giời lại cho mỗi tay để sử dụng.

Ở với nhau được dăm bữa nửa tháng, mình với nó bắt đầu thân nhau.

Nó luyện mình uống rượu, mình luyện nó hút thuốc lào bằng điếu bát.

Tháng sau nữa thì thân hẳn như anh em trong nhà.

Nó bẩu, em đéo biết sao lại thi vào sư phạm, vì thực ra chẳng thích nghề này. Dưng mà ông già bảo em, mày còn có một tay, đi cái nghề này cho nhàn nhã. Em chặc lưỡi nghe theo.

Mình thắc mắc cái tay mất của nó, nó ngửa mặt lên nóc nhà, chân vắt lên nhau rung rung một hồi mới nói.

Em vào đại học, mọi người hỏi, em tuyền nói là đi bộ đội bị thương ở chiến tranh biên giới. Ai cũng trợn tròn mắt kinh ngạc vì sao cỡ tuổi em đã đi đánh nhau trên biên giới rồi?

Dưng không ai hỏi thêm nên em cũng đéo cần thiết phải giải thích. Thật với anh là em bị tai nạn điện giật hồi nhỏ khi đi chăn trâu. Lần mò vào đường điện cao thế bắt chim, vợt bướm thế là nó làm cho phát mất tay.

Mình bẩu: - Đúng là không biết gì cứ gí chim vào cầu chì mà đái nó mới vậy! Hồi bé thằng nào chả thế.

Nó cho mình xem dững vết thương còn để lại sẹo kinh hoàng trên người. Kinh thật!

Em tự dưng mặc cảm từ ngày ấy, mãi sau này cũng không hết.

Những ngày đầu tiên đi học trên này, em tuyền mặc áo dài tay, đút một tay áo trong túi quần, mọi người không biết ai cũng bảo em là khộng khệnh tay lúc nào cũng bỏ túi.

Mình để ý thấy nó mất một tay, hình như tất cả chức năng đều dồn hết vào tay kia của nó.

Nó cắt tóc đẹp hơn cả thằng còn hai tay.

Ngày nghỉ, mình nó một buổi sáng quơ gần chục cái đầu, nhanh thoăn thoắt, một tay vừa lược vừa kéo, múa trên đầu người ta chỉ nhoáng cái là xong.

Phân công nấu cơm, nó vẫn nhận tham gia dư người bình thường.

Một tay cầm quai xoong, đong gạo, vo gạo, bắc bếp nhanh như ăn cướp.

Tài đến nỗi, nồi canh 7 thằng ăn to dư cái chậu cám lợn, nóng bỏng rẫy, nó chỉ một tay bắc nhẹ cái là xuống.

Khoản giặt quần áo cũng siêu không kém. Tóm lại, nó làm mọi việc còn nhanh hơn mình có hai tay.

Một hôm, nó đi đâu về, mặt mũi tái dại, mồm toàn mùi cồn, đặc trưng của cái loại rượu giết sinh viên bán ở khoa Lý trường 1. Cồn nhiều, hăng hăng dư thuốc sâu, càng uống càng dức đầu như búa bổ.

Mình hỏi: - Sao vậy?

Nó bẩu: - Em bị đá rồi anh ạ!

Thôi bỏ mẹ, người yêu đá cậu, thảo nào rượu chè ngất ngây con gà tây dư này đây.

Mình có gặp, có nói chuyện với đồng chí người yêu của nó mấy lần rồi, dễ thương, trắng trẻo, ngọt ngào, nhất là cảm thông với một người thiếu hụt dư nó. Tưởng tình yêu mãnh liệt vậy mà nỡ bỏ con người ta...

Nhìn nó buồn sầu thảm như mèo bị mất con, nằm bẹp trên giường mấy bữa.

Mình nói: - Thay quần áo ra tao đi giặt.

Nó bẩu:- Kệ em, em vẫn tự giặt được mà. Với lại em chưa nhờ ai giặt cho em bao giờ.

Mình nói: - Thì bây giờ tao giặt cho mày, có gì phải suy nghĩ?

Nói mấy lần nó mới chịu để mình giặt giũ phơi phóng cho. Bố khỉ, tình yêu khiếp thật, nó vật một thằng khỏe như trâu chỉ trong giây lát thành con gà rù.

Qua đận ấy, không thấy nó đi giảng đường học tối nữa.

Thường nằm nhà đọc sách, đánh cờ, tá lả...rồi nghêu ngao hát...

Nó nói, số em khổ rõ khổ, ghét gì gặp đấy.

Ghét dạy học đi học Sư phạm. Ghét học chính trị vào khoa giáo dục công dân, tuyền Mác với Lê. Ghét con gái vần H, yêu ngay tên Hường, rồi bị bỏ. Mà anh biết làm sao nó bỏ em không? Tại anh đấy, anh luyện cho em hút thuốc lào để rồi nó không ngửi được, nó bỏ em. Giờ em chỉ còn mỗi thuốc lào thôi.

Năm cuối trường Luật, uống rượu rõ lắm, hết cả tiền học phí, nguy cơ cấm thi hiển hiện rõ dư ban ngày. Chạy long sòng sọc không đủ tiền đóng. Nó móc ví cũ nát bươm, bong hết cả da, một tay lần mần đếm tiền, tuyền tiền lẻ, rách bươm mà chỉ còn vài chục.

Nó bẩu:

- Anh lên xe em chở ra đây là xong.

Ngồi sau nó, chân đạp một tay giữ thăng bằng, lưng nó đẫm mồ hôi. Đường làng Hậu toàn rơm là rơm làm cho cái xích chỉ chực đứt tung dưới hai bàn chân nó.

Phanh kít trước hiệu cầm đồ, nó nói mình đợi chút.

Cái xe cắm được 250 nghìn vừa đủ đóng học phí cho mình. Nó bẩu, thôi cho đi anh ạ, em đi bộ đi học cũng được, trường gần, với lại còn người yêu đâu mà giữ xe với pháo. Anh đi xa thì giữ xe mà đi. Thôi về học còn thi mai sau ra trường báo hiếu ông bà già.

Mình và nó ra trường cách nhau một năm.

Nó về quê dạy học rồi lấy vợ sau mình hai năm.

Con đầu là gái, y dư mình.

Mình bẩu:- Mày còn đứa con gái không đẻ nốt, giữ làm gì?

Mấy năm trước gặp nó đi học cao học trên Hà Nội, nó khoe, em chuyển được về thành phố Hải Dương rồi.

Nhưng chưa đẻ thêm đứa nào.

Năm ngoái, nó gọi điện báo tin, vợ em đẻ con giai rồi anh ơi! Không dư anh suốt đời là ông ngoại.

Mình chúc mừng, nhất mày rồi đấy Sơn ạ.

Nó bẩu, anh mừng dưng em vẫn buồn.

Mình hỏi vì sao?

Nó bẩu: -Vợ em nói, cả đời này em chưa được ai ôm trọn vòng tay!

Bố khỉ, bố khỉ...

Nó đây, chấp mọi người sử dụng vi tính một tay

Ngồi cạnh con cháu gái mình tên Nguyễn Đặng Trà My

hồi còn tu nghiệp Hà Nội

Ngành ca

Hôm rồi, thấy mấy đồng chí quốc doanh giới thiệu bài hát của cụ Đinh, tên là "Hành khúc những người đi tìm lửa", mình chưa được nghe bao giờ, cứ tưởng là cả nhạc và nhời là của cụ, dưng mà cụ chỉ có mỗi nhời không thôi.
Lại nghe bọn ngoài quốc doanh nó viết chê bài hát của cụ, chẳng hiểu ra làm sao, đã thế mình quyết không thèm nghe cho đỡ dức đầu.
Dưng mà nhắc đến ngành ca, cơ quan ca, trường ca, xã ca, huyện ca, tỉnh ca...mình thích nhất bài của các anh công nhân nghĩa trang Bình Hưng Hòa, thành phố Hồ Chí Minh.
Lần đầu tiên nghe ông chú ruột hát mà cười đứt cả chun quần.
Lần hai vẫn vậy...phải công nhận bài ngành ca này mới là tuyệt đỉnh.
Dững anh công nhân ở Đài Hóa thân Hoàn Vũ - Nghĩa trang Bình Hưng Hòa nghe xong thấy tự hào và yêu cái nghề của mình gấp bội, thế mới là ngành ca chứ lị.
Sau đây mình xin giới thiệu nhời bài hát, còn ai muốn nghe thì khi nào gặp mình, mình sẽ hát cho mà nghe, nhất là cô Mẫn ở Công ty Điện tử ĐCS Việt Nam:
" Anh là công nhân Bình Hưng Hòa lao động hăng say
Anh là công nhân Bình Hưng Hòa, suốt ngày thiêu xác nhân dân
Nhìn quan tài sáng lấp lánh, lòng anh sướng vui vô cùng
Vắng bóng quan tài, lòng anh bỗng thấy bâng khuâng
Chiều chiều vắng bóng quan tài, anh chợt nhớ em
Mong cho một ngày em vào đây, mong cho một ngày họ vào đây
Lòng anh sẽ sướng, sướng vui vô cùng..."

Chán như con gián

Bỏ mất tuần giời không lốc liếc gì vì mệt.

Mệt cũng vì nhiều nhẽ, dưng do rượu là phần nhớn.

Khỉ thật, bỏ thuốc được ba ngày, vã rượu vào là bập liên tiếp lại càng thêm mệt. Quyết tâm, quyết tâm, quyết tâm không rít nữa. Dưng nghĩ đi, nghĩ lại, đàn ông con giai có mấy cái thú vui mà bỏ thì còn gì là đời nữa, rõ là khổ hơn đi tu ngày xưa, bởi tu bi giờ nghe đâu sướng lắm, vẫn được ấy đủ thứ.

Nghĩ cho buồn cười ở cái sự đặt mục tiêu và hô khẩu hiệu ở xứ mình.

Nhớ ngày xưa đi học, đang chổng mông nắn nót viết thời gian biểu thật đẹp để dán lên tường vì mấy lần trước có được phụ huynh khen.

Thứ nhất: Thằng này có ý thức trong học tập, lao động, biết đặt mục tiêu trong ngày.

Thứ hai: Chữ đẹp phết, rõ là có nghe lời cô dạy, nét chữ nết người.

Đang viết thì ông giai cả đi đéo đâu về soi và nói:

- Gớm chửa, chỉ có cái loại lười như hủi, không làm việc gì ra hồn, nghĩ thấy sốt ruột mới lập thời gian biểu, hô khẩu hiệu rầm rầm dư mày thôi.

Mình cú tiết dưng không dám cãi.

Dưng khi hết cú nghĩ lại thấy cũng đúng,

Phàm thì làm việc chớt chát, chẳng đâu vào đâu rất hay dán khẩu hiệu, hô suông.

Mãi bi giờ vẫn thấy vậy, bởi nhìn khẩu hiệu trên tường, trên thân cây, trên thành xe, cổng chào...

Từ khẩu hiệu về đi lại làm sao cho an toàn, đừng có lấn sang đường của nhau rồi táng nhau gãy cổ, đến khẩu hiệu sống phải văn minh, đẻ ít thôi, giai gái gì cũng được, rồi tắt điện khi rời khỏi nhà, khỏi phòng...Nhìn thấy khẩu hiệu ngập giời mới hóa ra dân ta ý thức tồi tệ hết chỗ nói. Ý thức càng kém thì lại càng nhiều khẩu hiệu, đến nỗi giữa phố văn minh còn có khẩu hiệu to oành cấm đái: " Là người văn minh xin đừng đái ở đây" hihihi

Hôm trước đọc trên cõi nét một đoạn, cười rung cả bụng, bố sư khỉ, cười xong thấy chán hơn cả con gián. Đây này:

"Với cái văn hóa quanh năm đi chùa ở Miền Bắc, đi đâu cũng phải bấm giờ lành mới khởi hành…, quanh năm đi đám giỗ ở Miền Nam… thì tuyên bố đến năm 2020 VN cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại là câu truyện “Thần thoại Hy Lạp” ở thế kỷ 21. Chỉ Hô-Me sống lại mới làm được bản anh hùng ca đó mà thôi!"

Thế nên, bi giờ mình chẳng bắt gái nhớn học lớp 4, thôi, không phải lập thời gian biểu, không phải hô khẩu hiệu nhiều nữa, chán lắm rồi. Mình muốn nó tự có ý thức ngay từ những tháng năm này, đừng phải hô khẩu hiệu nhiều mà làm chẳng được bao nhiêu...

Nhìu Sa

Mấy ngày nay, suốt ngày hóng hớt tin quê. Lúc sôi động, lúc buồn như sư phải chửa. Bởi quê mình đang nóng vụ Văn Giang, dưng nóng nhất vẫn là hai chú VOV bị tẩn nhừ đòn.
Rút cục lại là mệt mỏi, dức đầu... chẳng để ý nữa, chuyện này lùng nhùng đây, lại dài như tiểu thuyết kiếm hiệp, từng chương, từng hồi đến sốt ruột, mà cũng chỉ có từng ấy thằng tẩn nhau mà thôi.
Quê mình độ này, chắc nhãn quả đã ra to hơn đầu đũa rồi, nhãn lồng Hưng Yên mà chẳng bình yên...
Mùa nhãn năm nay thấy hoa nở trắng cây, có lẽ lại một mùa nước dâng cao ngập bãi. Ngồi buồn nhớ đến Nhìu Sa, cô bạn dân tộc Xá Phó đã có lần theo đoàn công tác Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam về ngủ một đêm ở nhà khách tỉnh ủy Hưng Yên, muỗi đốt cho sưng chân không ngủ được, bèn nhỏm dậy làm thơ gửi cho mình.
Thơ vắn mà tình ý gửi trong bài thơ rõ là dài, mình phục cô dân tộc Xá Phó này, muỗi đốt chẳng gãi cho đã đời mà còn làm thơ. Vậy mà bị ong Hưng Yên đốt thì có khi viết tiểu thuyết tương tự dư "Nhãn đầu mùa" cũng nên.
Mình quen Nhìu Sa trong một hoàn cảnh rất ất ơ.
Mà lại toàn quen bắc cầu và trên điện thoại.
Thấy thơ thẩn nhiều phết, rồi lại có cả công trình nghiên cứu về văn học dân gian nữa chứ. Đúng là dân gian! hihihi...
Mình bèn gõ Gu gồ, thì thấy một tràng thông tin:

Tên: Nhìu Sa

Ngày, tháng, năm sinh: Ngày 15/05/1973

Nơi sinh: Thôn Nậm Kéng, xã Nậm Sài, huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai

Dân tộc: Phù Lá (nhóm Xá Phó)

Thành phần gia đình: Nông dân

Trình độ văn hoá: 12/12

Trình độ chuyên môn: Hiện là Nghiên cứu sinh ngành Dân tộc học, thuộc Viện Khoa học Xã hội Việt Nam.

Cơ quan công tác hiện nay: Ban Dân tộc và Tôn giáo, cơ quan Uỷ ban

 TWMTTQVN.

Chức vụ chính quyền hiện nay: Chuyên viên Chính, Uỷ viên Uỷ ban TWMTTQVN

Bậc lương: 4.40

Nhiệm vụ được phân công hiện nay: Tham mưu, thực hiện chính sách đối với các dân tộc thiểu số khu vực phía Bắc.

    Tóm tắt quá trình công tác:

  

- Nhỏ: Học trường dân tộc nội trú huyện Sa Pa

- Năm 1989: Học sinh trường Nội trú Hoàng Liên Sơn (tỉnh Yên Bái)

- Năm 1990-1995: Là sinh viên Khoa quản lý Văn hoá- trường Đại học Văn hoá Hà Nội

- Năm 1996: Là Chuyên viên phòng Quản lý nghiệp vụ- Sở Văn hoá tỉnh Lào Cai

- Năm 1999-2001: Là Chuyên viên Tham vấn tài liệu Truyền thông, thông tin- tư liệu Thư viện địa chí tỉnh Lào Cai;

- Tháng 8-2001: Được cử đi học cao học tại Viện Nghiên cứu Văn Hoá, thuộc Viện Khoa học Xã hội Việt Nam, số 27 Trần Xuân Soạn- Hà Nội.

- Năm 2004: Tốt nghiệp Thạc sĩ về công tác tại Sở Văn Hoá tỉnh Lào Cai.

- Từ tháng 9 năm 2006- đến nay: Công tác tại Ban dân tộc và tôn giáo, Cơ quan Uỷ ban TWMTTQVN.

Đã tích cực tham gia các công tác Đảng, Đoàn thể xã hội khác:

1-     Là Đại Biểu Hội đồng Nhân dân tỉnh Lào Cai Nhiệm kỳ 2004-2009

2-     Là Uỷ viên Hội Liên Hiệp Thanh Niên Việt Nam tỉnh Lào Cai NK-2004-2009

3-     Là Uỷ viên Ban Chấp hành nhiều khoá của đoàn khối cơ quan tỉnh Lào Cai

4-     Là Hội viên Hội Văn Nghệ Dân gian Việt Nam

5-     Là Hội viên Hội Văn Hoá các Dân tộc thiểu số Việt Nam (1994, do Bác Nông Quốc Chấn là Chủ Tịch sáng lập)

6-     Là Hội viên Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Lào Cai

7-     Là Uỷ viên Uỷ ban TWMT khoá VI- VII

8-     Là Uỷ viên Hội đồng Tư vấn Văn Hoá, Uỷ ban TWMTTQVN khoá VI

9-     Tình nguyện luân chuyển cán bộ ở tỉnh về xã 3 tháng, giúp đỡ các xã đặc biệt khó khăn ở tỉnh Lào Cai.

     Những Thành tích và đóng góp thiết thực của bản thân:

1-     Là cộng tác viên của nhiều tờ Báo, tạp chí ở TW và địa phương, phản ánh những bài Chính luận về Xây dựng chính sách dân tộc, xoá đói giảm nghèo, tuyên truyền các phong trào phát triển đời sống văn hoá, kinh tế, xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng biên giới, hải đảo....

2-     Nghiên cứu, sưu tầm bảo tồn vốn văn hoá dân tộc của các dân tộc trong cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam.(Đề án 10 năm  xây dựng và phát triển tỉnh Lào Cai)

3-     Nhiều tác phẩm văn, thơ in trong tuyển tập văn thơ các dân tộc thiểu số Việt Nam của Hội Văn Học NT các dân tộc thiểu số Việt Nam.

4-     Nhiều công trình, bài viết nghiên cứu về văn xuôi các dân tộc của Hội Văn Nghệ Dân gian Việt Nam

5-     Tham gia là tuyên truyền viên trả lời báo chí về vấn đề Nhân quyền phân biệt đối xử về chính sách dân tộc của báo Quân đội nhân dân Việt Nam.( năm 2001)

6-     Cộng tác giảng viên các trường Trung cấp Văn Hoá NT Việt Bắc, Tây Bắc, Đại học Văn Hoá Hà Nội, Đại học Văn Hoá TP Hồ Chí Minh, chuyên về Văn Hoá các dân tộc thiểu số.( Tham gia ngoài giờ)

7-     Tham gia là Tổ Biên Tập Nghị Định Công tác dân tộc. (NĐ 05- UBDT)

8-     Tham gia Ban soạn thảo, Tổ biên tập người Uy tín tiêu biểu trong đồng bào dân tộc thiểu số. (UBDT)

9-     Tham gia các đề tài, đề án, nhóm nghiên cứu về dân tộc, xây dựng chính sách dân tộc trong tình hình mới. (của Uỷ Ban Dân Tộc)

   10- Là cộng tác viên cho Báo Dân tộc phát triển, Tạp Chí Mặt trận, Tạp Chí Cộng Sản.....

    11- Đã xuất bản 2 cuốn sách, Văn Hoá Nhóm Ngôn Ngữ Tạng Miến, và cuốn sách ảnh Người Phù Lá ở Việt Nam. Nhằm giới thiệu và bảo tồn vốn văn hoá dân tộc các dân tộc thiểu số trong cộng đồng các dân tộc thiểu số Việt Nam.

    12- Thời gian gần đây tham gia viết về Công tác Dân tộc của Mặt trận và Mặt trận tham gia công tác tuyên truyền các giai tầng xã hội thực hiện chính sách dân tộc, thực hiện việc đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng nguồn nhân lực, giám sát chặt chẽ các chương trình phát triển văn hoá, kinh tế, xã hội, an ninh quốc phòng vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng biên giới. Các chương trình 134, 135, 30a, chương trình mục tiêu Quốc gia 184, chính sách đặc thù vùng dân tộc.....vvv

Đến kinh....

Mùa đông năm ngoái, mình ra Bắc công tác, Nhìu Sa chờ đón ở một quán cà phê bên đường Nguyên Hồng.

Cả hai chẳng ai biết mặt nhau, mỗi con di động để nối liền liên lạc và mãi thì cũng tìm thấy nhau giữa đêm Hà Nội.

Hà Nội đêm đó trở lạnh đột ngột dưới 15 độ. Đi bộ tìm quán rượu vỉa hè mình thấy mát cả mặt, sướng kinh, vì vừa đang phải chịu cái nóng hơn ba chục độ của Sài Gòn. Tìm mãi chẳng còn quán vỉa hè nào tiếp khách, bèn chui vào một quán trên mặt đường Ngọc Khánh, chuyên các món ăn và rượu dân tộc.

Rượu ngô và thịt lợn nướng, canh nóng húp sì soạt mãi chẳng say. Ngồi bên Nhìu Sa còn có hai vợ chồng cô bạn người Mường Hòa Bình nữa.

Gớm có nửa vò mà thơ đã phun rầm rầm.

Hết thơ chuyển sang hát.

Hết hát lại tiếp tục uống...

Mình thấm mệt mà thấy mọi người dư chưa uống gì.

Lại tiếp tục, ngoài đường, gió ngày một gào rít mạnh hơn. Ngó cổ ra khỏi cửa quán đã thấy đúng là mùa đông về.

Nhìu Sa nâng chén rượu lên và đọc, mình thấy mắt cô ấy long lanh như sắp khóc. Giời ạ, lại nhớ quê rồi, rượu vào, quê ra đây mà.

Mình nghĩ, ai bẩu a dua, a tòng theo mấy cậu trên Lào Cai về đất nghìn năm văn vở làm gì? Đã thế lại còn mua nhà ở ngay cạnh hồ có gươm, có kiếm nữa chứ. Để giờ, cứ tê rượu là thèm được bỏ chân trần ra chạy trên những con đường mòn quanh co dốc ở bản Nậm Kéng.

Dân tộc Xá Phó của Nhìu Sa giờ chỉ còn khoảng vài nghìn người. Nhìu Sa vẫn trêu đùa, em đẻ hai thằng cu rồi,nhưng vẫn muốn đẻ nữa để bảo tồn nòi giống. Mà này, Nhìu Sa đẻ nữa vẫn không bị kỷ luật đâu nhé, vì thuộc diện chính sách bảo tồn mà.

Trong men say của rượu ngô vùng cao uống giữa phố đông Hà thành, bài thơ Nhìu Sa đọc cho mọi người nghe mới thấy nỗi nhớ quê luôn đằng đẵng theo cô dân tộc Xá Phó từ ngày xuống Hà Nội đến giờ:

...Tôi lại về phố thị chiều nay

Nơi hai dòng sông nhập hòa cuộn chảy

Câu dân ca người da diết gọi

Phiên chợ quê mình

                                    chợ tình.....ai có.....ai không?

Tôi lại về cho thỏa nỗi ước mong

Được tắm mình trong bao la

                                       Sa Pa- trời - đất

Những người con của núi non chân thật
kể chuyện cổ tích làng mình...

...

 

Nhìu Sa cùng gia đình ở Nậm Kéng

Thỏa nỗi khát quê

Xá Phó hóa Kinh...