Mùa đông

Sông Hồng chứ không phải sông Bôi,

đoạn qua cầu Yên Lệnh, mùa đông 2007

Một dòng sông mênh mang mở ra trước mắt, sông Bôi, nước trong xanh đến tận cùng đáy, nhìn thấy cả những cuội những đá trắng phau phau. Những mái nhà tranh lô nhô nấp sau lùm cây um tùm, quê ngoại đấy thương yêu, miền quê mà thời sinh viên em đã từng đặt chân đến để tìm hiểu vùng đất nghèo này. Tôi đứng như chôn chân để mặc cho nước ướt hết ống quần, vốc nước sông vỗ đầy mặt, cảm giác hơi lạnh ngấm dần qua từng kẽ ngón tay.

Đưa em đi thắp hương mộ ông bà, nghĩa trang đơn sơ nằm dưới chân núi hùng vĩ ngút xanh, ông bà nằm đâu? Mấy năm rồi tôi mới có dịp quay về, chỉ còn nhớ chỗ ấy chị từ Biên Hòa ra thăm ông bà sau hàng chục năm đã khóc nấc và đi không vững. Tôi biết nỗi lòng chị vì tuổi thơ bố mẹ gửi chị về đây sống với những người thân yêu bên ngoại . Rồi tôi và em cũng tìm thấy chỗ của ông bà, cắm hương xong tôi đứng lặng người bên em…

Người xưa cho rằng: Cái tính là do bản chất của con người trời cho mà có, cái tình là do ngoại cảnh tác động vào con người mà sinh ra, cho nên nhạc thành thiện hay ác đều do ở tính người. Tình người cảm nhận điều thiện thì thiện thanh ứng, Tình người cảm nhận ác thì ác thanh ứng.

Tôi biết em từ buổi đầu tiên mà em không để ý đến tôi, ở đời có bao nhiêu chuyện chớ trêu. Và mùa đông lại đến với những cơn gió lạnh run người, cái rét đầu mùa đã trở thành ngọt ngào, nồng nàn.

Tôi nắm chặt tay em và hỏi một câu ngớ ngẩn:

- Em có nhớ anh nhiều không?

- …

Có buổi chiều tôi làm em buồn vì không nghe máy… Nhưng em đâu có biết rằng tôi muốn nói với em thật nhiều mà lòng dạ rối bời như lửa đốt.

- Em ghét anh, đừng gọi cho em nữa. Câu đầu tiên em đã nói vậy khi tôi cầm điện thoại gọi  lại cho em…

Thời gian bên nhau thật ngắn ngủi, tôi đưa em về trong một chiều mưa rét, mây kéo về đầy trời, đầy cả lòng tôi. Tôi chỉ muốn hét to, kéo em thật chặt vào lòng, nỗi nhớ dâng lên nghẹn trong ngực.

“Và một ngày dài hơn thế kỷ…”

…Tôi  mơ về với em trong đêm, thị xã yên bình nằm ngủ say dưới trời se lạnh. Những ngọn đèn đường hắt màu vàng đục khiến không gian trở nên đặc quánh lại. Tôi lang thang dưới hàng bằng lăng lòa xòa đón sương đêm…Em ở đâu? Tôi giật mình tỉnh giấc, em có nhớ tôi như tôi  hằng nhớ em?

Không còn trong giấc mơ, những nỗi nhớ cứ dày thêm từng ngày, cả những khi bên em. Bao ngày rồi tôi đắm chìm trong cảm giác ấy, ấm áp đến chạnh lòng, bên em là cả một dòng sông với bao kỷ niệm ở nơi đó. Còn tôi lại chuẩn bị một mùa đông nhớ nhung, những chuỗi ngày xa vắng, để rồi được đón em trong nỗi nhớ của mùa đông bất tận…

***

Thằng bạn học cùng nằm trên giường tầng, đọc xong thò cổ xuống hỏi mình:

- Mày viết cái đéo gì thế?

- Tao cũng đéo biết nữa.

- Đúng là tình yêu sinh viên, nhão nhoét, ẩm ương...

- Thế tình yêu nào thì khô cong, tuyệt diệu?

- ...

- Ấy là tao hỏi thế thôi, vì cũng biết có hôm mày chui vào toa lét rặn ra thơ đi tặng sinh nhật bạn gái. Mà sao khổ vậy chứ, thiếu thì vay, khi nào có trả, rặn làm gì cho nhọc người ra...Sinh viên ai mà không yêu...hihihi

Thằng Sơn

Mình dặt dẹo hết trường Tổng hợp, sang Sư phạm rồi Luật, cơ khổ, chết vì cái tội đứng núi này trông núi nọ.

Giờ nghĩ lại vẫn thấy kinh!

Gần 12 năm sinh viên, tuyền ăn đói, nhịn khát, bò về được nhà ăn cơm đủ ba bữa hai ngày nghỉ, chỉ cơm rau mà lên cân mới biết cái sự kiết xác của kiếp sinh viên dư nào...thế mà chẳng hiểu tại sao lại vưỡn thích.

Năm thứ hai trường Luật, mình cũng ấn định nốt trường này là phải vác bằng về trình các cụ ở quê chứ không thì hỏng bét.

Đang lang thang đi kiếm nhà thuê thì gặp thằng Trường Xuân Đỉnh, tên nó là Trường, nhà ở Xuân Đỉnh, gọi dư thế để còn không lẫn với thằng khác. Thằng này là em ruột thằng Hùng Xuân Đỉnh, bạn mình quen qua bác cả.

Nó hỏi: - Anh tìm gì?

- Tao tìm chỗ ngủ.

- Thế anh không ăn à?

- Sinh viên có đéo gì mà ăn. Với lại, cứ có chỗ ngủ là ra chỗ ăn.

Nó kéo mình xồng xộc vào làng Hậu, đi ngoằn ngoèo sâu thăm thẳm, hai bên đường toàn là cứt chó, rãnh nước thì đen kìn kịt, bốc mùi thối um, ra sát cánh đồng, nó bẩu:

- Đây là nhà trọ của bọn sinh viên sư phạm, có thằng anh của con người yêu em ở đó, tổng hợp các loại khoa, chung tiền thuê nguyên căn này cho rẻ, anh về đây mà ở với chúng nó, chịu khó đi học xa một tí. Ở với bọn này đỡ bị đứt bữa, vì có gạo và bếp dầu với xoong nồi nấu ăn.

Mình nghĩ, cứ có chỗ trú chân là tốt rồi, học hành gì mấy đâu mà phải chịu khó.

Phòng 12 mét vuông, cả mình là 7. Chật kinh, nhưng vẫn tốt chán vì có công trình phụ riêng biệt.

Mỗi ông một quê, chỉ có mình với một thằng sinh viên khoa giáo dục chính trị tên Sơn người Hải Dương là còn có chút đồng hương Hải Hâm khi xưa.

Nó cao khoảng 1m75, nặng 70 cân, trông rất ngon canh, dưng mất mẹ một tay trái.

Thật là đời như cứt, không hiểu sao lại vậy?

Cái thằng đẹp giai ngời ngời thế này mà ông giời lại cho mỗi tay để sử dụng.

Ở với nhau được dăm bữa nửa tháng, mình với nó bắt đầu thân nhau.

Nó luyện mình uống rượu, mình luyện nó hút thuốc lào bằng điếu bát.

Tháng sau nữa thì thân hẳn như anh em trong nhà.

Nó bẩu, em đéo biết sao lại thi vào sư phạm, vì thực ra chẳng thích nghề này. Dưng mà ông già bảo em, mày còn có một tay, đi cái nghề này cho nhàn nhã. Em chặc lưỡi nghe theo.

Mình thắc mắc cái tay mất của nó, nó ngửa mặt lên nóc nhà, chân vắt lên nhau rung rung một hồi mới nói.

Em vào đại học, mọi người hỏi, em tuyền nói là đi bộ đội bị thương ở chiến tranh biên giới. Ai cũng trợn tròn mắt kinh ngạc vì sao cỡ tuổi em đã đi đánh nhau trên biên giới rồi?

Dưng không ai hỏi thêm nên em cũng đéo cần thiết phải giải thích. Thật với anh là em bị tai nạn điện giật hồi nhỏ khi đi chăn trâu. Lần mò vào đường điện cao thế bắt chim, vợt bướm thế là nó làm cho phát mất tay.

Mình bẩu: - Đúng là không biết gì cứ gí chim vào cầu chì mà đái nó mới vậy! Hồi bé thằng nào chả thế.

Nó cho mình xem dững vết thương còn để lại sẹo kinh hoàng trên người. Kinh thật!

Em tự dưng mặc cảm từ ngày ấy, mãi sau này cũng không hết.

Những ngày đầu tiên đi học trên này, em tuyền mặc áo dài tay, đút một tay áo trong túi quần, mọi người không biết ai cũng bảo em là khộng khệnh tay lúc nào cũng bỏ túi.

Mình để ý thấy nó mất một tay, hình như tất cả chức năng đều dồn hết vào tay kia của nó.

Nó cắt tóc đẹp hơn cả thằng còn hai tay.

Ngày nghỉ, mình nó một buổi sáng quơ gần chục cái đầu, nhanh thoăn thoắt, một tay vừa lược vừa kéo, múa trên đầu người ta chỉ nhoáng cái là xong.

Phân công nấu cơm, nó vẫn nhận tham gia dư người bình thường.

Một tay cầm quai xoong, đong gạo, vo gạo, bắc bếp nhanh như ăn cướp.

Tài đến nỗi, nồi canh 7 thằng ăn to dư cái chậu cám lợn, nóng bỏng rẫy, nó chỉ một tay bắc nhẹ cái là xuống.

Khoản giặt quần áo cũng siêu không kém. Tóm lại, nó làm mọi việc còn nhanh hơn mình có hai tay.

Một hôm, nó đi đâu về, mặt mũi tái dại, mồm toàn mùi cồn, đặc trưng của cái loại rượu giết sinh viên bán ở khoa Lý trường 1. Cồn nhiều, hăng hăng dư thuốc sâu, càng uống càng dức đầu như búa bổ.

Mình hỏi: - Sao vậy?

Nó bẩu: - Em bị đá rồi anh ạ!

Thôi bỏ mẹ, người yêu đá cậu, thảo nào rượu chè ngất ngây con gà tây dư này đây.

Mình có gặp, có nói chuyện với đồng chí người yêu của nó mấy lần rồi, dễ thương, trắng trẻo, ngọt ngào, nhất là cảm thông với một người thiếu hụt dư nó. Tưởng tình yêu mãnh liệt vậy mà nỡ bỏ con người ta...

Nhìn nó buồn sầu thảm như mèo bị mất con, nằm bẹp trên giường mấy bữa.

Mình nói: - Thay quần áo ra tao đi giặt.

Nó bẩu:- Kệ em, em vẫn tự giặt được mà. Với lại em chưa nhờ ai giặt cho em bao giờ.

Mình nói: - Thì bây giờ tao giặt cho mày, có gì phải suy nghĩ?

Nói mấy lần nó mới chịu để mình giặt giũ phơi phóng cho. Bố khỉ, tình yêu khiếp thật, nó vật một thằng khỏe như trâu chỉ trong giây lát thành con gà rù.

Qua đận ấy, không thấy nó đi giảng đường học tối nữa.

Thường nằm nhà đọc sách, đánh cờ, tá lả...rồi nghêu ngao hát...

Nó nói, số em khổ rõ khổ, ghét gì gặp đấy.

Ghét dạy học đi học Sư phạm. Ghét học chính trị vào khoa giáo dục công dân, tuyền Mác với Lê. Ghét con gái vần H, yêu ngay tên Hường, rồi bị bỏ. Mà anh biết làm sao nó bỏ em không? Tại anh đấy, anh luyện cho em hút thuốc lào để rồi nó không ngửi được, nó bỏ em. Giờ em chỉ còn mỗi thuốc lào thôi.

Năm cuối trường Luật, uống rượu rõ lắm, hết cả tiền học phí, nguy cơ cấm thi hiển hiện rõ dư ban ngày. Chạy long sòng sọc không đủ tiền đóng. Nó móc ví cũ nát bươm, bong hết cả da, một tay lần mần đếm tiền, tuyền tiền lẻ, rách bươm mà chỉ còn vài chục.

Nó bẩu:

- Anh lên xe em chở ra đây là xong.

Ngồi sau nó, chân đạp một tay giữ thăng bằng, lưng nó đẫm mồ hôi. Đường làng Hậu toàn rơm là rơm làm cho cái xích chỉ chực đứt tung dưới hai bàn chân nó.

Phanh kít trước hiệu cầm đồ, nó nói mình đợi chút.

Cái xe cắm được 250 nghìn vừa đủ đóng học phí cho mình. Nó bẩu, thôi cho đi anh ạ, em đi bộ đi học cũng được, trường gần, với lại còn người yêu đâu mà giữ xe với pháo. Anh đi xa thì giữ xe mà đi. Thôi về học còn thi mai sau ra trường báo hiếu ông bà già.

Mình và nó ra trường cách nhau một năm.

Nó về quê dạy học rồi lấy vợ sau mình hai năm.

Con đầu là gái, y dư mình.

Mình bẩu:- Mày còn đứa con gái không đẻ nốt, giữ làm gì?

Mấy năm trước gặp nó đi học cao học trên Hà Nội, nó khoe, em chuyển được về thành phố Hải Dương rồi.

Nhưng chưa đẻ thêm đứa nào.

Năm ngoái, nó gọi điện báo tin, vợ em đẻ con giai rồi anh ơi! Không dư anh suốt đời là ông ngoại.

Mình chúc mừng, nhất mày rồi đấy Sơn ạ.

Nó bẩu, anh mừng dưng em vẫn buồn.

Mình hỏi vì sao?

Nó bẩu: -Vợ em nói, cả đời này em chưa được ai ôm trọn vòng tay!

Bố khỉ, bố khỉ...

Nó đây, chấp mọi người sử dụng vi tính một tay

Ngồi cạnh con cháu gái mình tên Nguyễn Đặng Trà My

hồi còn tu nghiệp Hà Nội

Ngành ca

Hôm rồi, thấy mấy đồng chí quốc doanh giới thiệu bài hát của cụ Đinh, tên là "Hành khúc những người đi tìm lửa", mình chưa được nghe bao giờ, cứ tưởng là cả nhạc và nhời là của cụ, dưng mà cụ chỉ có mỗi nhời không thôi.
Lại nghe bọn ngoài quốc doanh nó viết chê bài hát của cụ, chẳng hiểu ra làm sao, đã thế mình quyết không thèm nghe cho đỡ dức đầu.
Dưng mà nhắc đến ngành ca, cơ quan ca, trường ca, xã ca, huyện ca, tỉnh ca...mình thích nhất bài của các anh công nhân nghĩa trang Bình Hưng Hòa, thành phố Hồ Chí Minh.
Lần đầu tiên nghe ông chú ruột hát mà cười đứt cả chun quần.
Lần hai vẫn vậy...phải công nhận bài ngành ca này mới là tuyệt đỉnh.
Dững anh công nhân ở Đài Hóa thân Hoàn Vũ - Nghĩa trang Bình Hưng Hòa nghe xong thấy tự hào và yêu cái nghề của mình gấp bội, thế mới là ngành ca chứ lị.
Sau đây mình xin giới thiệu nhời bài hát, còn ai muốn nghe thì khi nào gặp mình, mình sẽ hát cho mà nghe, nhất là cô Mẫn ở Công ty Điện tử ĐCS Việt Nam:
" Anh là công nhân Bình Hưng Hòa lao động hăng say
Anh là công nhân Bình Hưng Hòa, suốt ngày thiêu xác nhân dân
Nhìn quan tài sáng lấp lánh, lòng anh sướng vui vô cùng
Vắng bóng quan tài, lòng anh bỗng thấy bâng khuâng
Chiều chiều vắng bóng quan tài, anh chợt nhớ em
Mong cho một ngày em vào đây, mong cho một ngày họ vào đây
Lòng anh sẽ sướng, sướng vui vô cùng..."

Chán như con gián

Bỏ mất tuần giời không lốc liếc gì vì mệt.

Mệt cũng vì nhiều nhẽ, dưng do rượu là phần nhớn.

Khỉ thật, bỏ thuốc được ba ngày, vã rượu vào là bập liên tiếp lại càng thêm mệt. Quyết tâm, quyết tâm, quyết tâm không rít nữa. Dưng nghĩ đi, nghĩ lại, đàn ông con giai có mấy cái thú vui mà bỏ thì còn gì là đời nữa, rõ là khổ hơn đi tu ngày xưa, bởi tu bi giờ nghe đâu sướng lắm, vẫn được ấy đủ thứ.

Nghĩ cho buồn cười ở cái sự đặt mục tiêu và hô khẩu hiệu ở xứ mình.

Nhớ ngày xưa đi học, đang chổng mông nắn nót viết thời gian biểu thật đẹp để dán lên tường vì mấy lần trước có được phụ huynh khen.

Thứ nhất: Thằng này có ý thức trong học tập, lao động, biết đặt mục tiêu trong ngày.

Thứ hai: Chữ đẹp phết, rõ là có nghe lời cô dạy, nét chữ nết người.

Đang viết thì ông giai cả đi đéo đâu về soi và nói:

- Gớm chửa, chỉ có cái loại lười như hủi, không làm việc gì ra hồn, nghĩ thấy sốt ruột mới lập thời gian biểu, hô khẩu hiệu rầm rầm dư mày thôi.

Mình cú tiết dưng không dám cãi.

Dưng khi hết cú nghĩ lại thấy cũng đúng,

Phàm thì làm việc chớt chát, chẳng đâu vào đâu rất hay dán khẩu hiệu, hô suông.

Mãi bi giờ vẫn thấy vậy, bởi nhìn khẩu hiệu trên tường, trên thân cây, trên thành xe, cổng chào...

Từ khẩu hiệu về đi lại làm sao cho an toàn, đừng có lấn sang đường của nhau rồi táng nhau gãy cổ, đến khẩu hiệu sống phải văn minh, đẻ ít thôi, giai gái gì cũng được, rồi tắt điện khi rời khỏi nhà, khỏi phòng...Nhìn thấy khẩu hiệu ngập giời mới hóa ra dân ta ý thức tồi tệ hết chỗ nói. Ý thức càng kém thì lại càng nhiều khẩu hiệu, đến nỗi giữa phố văn minh còn có khẩu hiệu to oành cấm đái: " Là người văn minh xin đừng đái ở đây" hihihi

Hôm trước đọc trên cõi nét một đoạn, cười rung cả bụng, bố sư khỉ, cười xong thấy chán hơn cả con gián. Đây này:

"Với cái văn hóa quanh năm đi chùa ở Miền Bắc, đi đâu cũng phải bấm giờ lành mới khởi hành…, quanh năm đi đám giỗ ở Miền Nam… thì tuyên bố đến năm 2020 VN cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại là câu truyện “Thần thoại Hy Lạp” ở thế kỷ 21. Chỉ Hô-Me sống lại mới làm được bản anh hùng ca đó mà thôi!"

Thế nên, bi giờ mình chẳng bắt gái nhớn học lớp 4, thôi, không phải lập thời gian biểu, không phải hô khẩu hiệu nhiều nữa, chán lắm rồi. Mình muốn nó tự có ý thức ngay từ những tháng năm này, đừng phải hô khẩu hiệu nhiều mà làm chẳng được bao nhiêu...

Nhìu Sa

Mấy ngày nay, suốt ngày hóng hớt tin quê. Lúc sôi động, lúc buồn như sư phải chửa. Bởi quê mình đang nóng vụ Văn Giang, dưng nóng nhất vẫn là hai chú VOV bị tẩn nhừ đòn.
Rút cục lại là mệt mỏi, dức đầu... chẳng để ý nữa, chuyện này lùng nhùng đây, lại dài như tiểu thuyết kiếm hiệp, từng chương, từng hồi đến sốt ruột, mà cũng chỉ có từng ấy thằng tẩn nhau mà thôi.
Quê mình độ này, chắc nhãn quả đã ra to hơn đầu đũa rồi, nhãn lồng Hưng Yên mà chẳng bình yên...
Mùa nhãn năm nay thấy hoa nở trắng cây, có lẽ lại một mùa nước dâng cao ngập bãi. Ngồi buồn nhớ đến Nhìu Sa, cô bạn dân tộc Xá Phó đã có lần theo đoàn công tác Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam về ngủ một đêm ở nhà khách tỉnh ủy Hưng Yên, muỗi đốt cho sưng chân không ngủ được, bèn nhỏm dậy làm thơ gửi cho mình.
Thơ vắn mà tình ý gửi trong bài thơ rõ là dài, mình phục cô dân tộc Xá Phó này, muỗi đốt chẳng gãi cho đã đời mà còn làm thơ. Vậy mà bị ong Hưng Yên đốt thì có khi viết tiểu thuyết tương tự dư "Nhãn đầu mùa" cũng nên.
Mình quen Nhìu Sa trong một hoàn cảnh rất ất ơ.
Mà lại toàn quen bắc cầu và trên điện thoại.
Thấy thơ thẩn nhiều phết, rồi lại có cả công trình nghiên cứu về văn học dân gian nữa chứ. Đúng là dân gian! hihihi...
Mình bèn gõ Gu gồ, thì thấy một tràng thông tin:

Tên: Nhìu Sa

Ngày, tháng, năm sinh: Ngày 15/05/1973

Nơi sinh: Thôn Nậm Kéng, xã Nậm Sài, huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai

Dân tộc: Phù Lá (nhóm Xá Phó)

Thành phần gia đình: Nông dân

Trình độ văn hoá: 12/12

Trình độ chuyên môn: Hiện là Nghiên cứu sinh ngành Dân tộc học, thuộc Viện Khoa học Xã hội Việt Nam.

Cơ quan công tác hiện nay: Ban Dân tộc và Tôn giáo, cơ quan Uỷ ban

 TWMTTQVN.

Chức vụ chính quyền hiện nay: Chuyên viên Chính, Uỷ viên Uỷ ban TWMTTQVN

Bậc lương: 4.40

Nhiệm vụ được phân công hiện nay: Tham mưu, thực hiện chính sách đối với các dân tộc thiểu số khu vực phía Bắc.

    Tóm tắt quá trình công tác:

  

- Nhỏ: Học trường dân tộc nội trú huyện Sa Pa

- Năm 1989: Học sinh trường Nội trú Hoàng Liên Sơn (tỉnh Yên Bái)

- Năm 1990-1995: Là sinh viên Khoa quản lý Văn hoá- trường Đại học Văn hoá Hà Nội

- Năm 1996: Là Chuyên viên phòng Quản lý nghiệp vụ- Sở Văn hoá tỉnh Lào Cai

- Năm 1999-2001: Là Chuyên viên Tham vấn tài liệu Truyền thông, thông tin- tư liệu Thư viện địa chí tỉnh Lào Cai;

- Tháng 8-2001: Được cử đi học cao học tại Viện Nghiên cứu Văn Hoá, thuộc Viện Khoa học Xã hội Việt Nam, số 27 Trần Xuân Soạn- Hà Nội.

- Năm 2004: Tốt nghiệp Thạc sĩ về công tác tại Sở Văn Hoá tỉnh Lào Cai.

- Từ tháng 9 năm 2006- đến nay: Công tác tại Ban dân tộc và tôn giáo, Cơ quan Uỷ ban TWMTTQVN.

Đã tích cực tham gia các công tác Đảng, Đoàn thể xã hội khác:

1-     Là Đại Biểu Hội đồng Nhân dân tỉnh Lào Cai Nhiệm kỳ 2004-2009

2-     Là Uỷ viên Hội Liên Hiệp Thanh Niên Việt Nam tỉnh Lào Cai NK-2004-2009

3-     Là Uỷ viên Ban Chấp hành nhiều khoá của đoàn khối cơ quan tỉnh Lào Cai

4-     Là Hội viên Hội Văn Nghệ Dân gian Việt Nam

5-     Là Hội viên Hội Văn Hoá các Dân tộc thiểu số Việt Nam (1994, do Bác Nông Quốc Chấn là Chủ Tịch sáng lập)

6-     Là Hội viên Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Lào Cai

7-     Là Uỷ viên Uỷ ban TWMT khoá VI- VII

8-     Là Uỷ viên Hội đồng Tư vấn Văn Hoá, Uỷ ban TWMTTQVN khoá VI

9-     Tình nguyện luân chuyển cán bộ ở tỉnh về xã 3 tháng, giúp đỡ các xã đặc biệt khó khăn ở tỉnh Lào Cai.

     Những Thành tích và đóng góp thiết thực của bản thân:

1-     Là cộng tác viên của nhiều tờ Báo, tạp chí ở TW và địa phương, phản ánh những bài Chính luận về Xây dựng chính sách dân tộc, xoá đói giảm nghèo, tuyên truyền các phong trào phát triển đời sống văn hoá, kinh tế, xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng biên giới, hải đảo....

2-     Nghiên cứu, sưu tầm bảo tồn vốn văn hoá dân tộc của các dân tộc trong cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam.(Đề án 10 năm  xây dựng và phát triển tỉnh Lào Cai)

3-     Nhiều tác phẩm văn, thơ in trong tuyển tập văn thơ các dân tộc thiểu số Việt Nam của Hội Văn Học NT các dân tộc thiểu số Việt Nam.

4-     Nhiều công trình, bài viết nghiên cứu về văn xuôi các dân tộc của Hội Văn Nghệ Dân gian Việt Nam

5-     Tham gia là tuyên truyền viên trả lời báo chí về vấn đề Nhân quyền phân biệt đối xử về chính sách dân tộc của báo Quân đội nhân dân Việt Nam.( năm 2001)

6-     Cộng tác giảng viên các trường Trung cấp Văn Hoá NT Việt Bắc, Tây Bắc, Đại học Văn Hoá Hà Nội, Đại học Văn Hoá TP Hồ Chí Minh, chuyên về Văn Hoá các dân tộc thiểu số.( Tham gia ngoài giờ)

7-     Tham gia là Tổ Biên Tập Nghị Định Công tác dân tộc. (NĐ 05- UBDT)

8-     Tham gia Ban soạn thảo, Tổ biên tập người Uy tín tiêu biểu trong đồng bào dân tộc thiểu số. (UBDT)

9-     Tham gia các đề tài, đề án, nhóm nghiên cứu về dân tộc, xây dựng chính sách dân tộc trong tình hình mới. (của Uỷ Ban Dân Tộc)

   10- Là cộng tác viên cho Báo Dân tộc phát triển, Tạp Chí Mặt trận, Tạp Chí Cộng Sản.....

    11- Đã xuất bản 2 cuốn sách, Văn Hoá Nhóm Ngôn Ngữ Tạng Miến, và cuốn sách ảnh Người Phù Lá ở Việt Nam. Nhằm giới thiệu và bảo tồn vốn văn hoá dân tộc các dân tộc thiểu số trong cộng đồng các dân tộc thiểu số Việt Nam.

    12- Thời gian gần đây tham gia viết về Công tác Dân tộc của Mặt trận và Mặt trận tham gia công tác tuyên truyền các giai tầng xã hội thực hiện chính sách dân tộc, thực hiện việc đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng nguồn nhân lực, giám sát chặt chẽ các chương trình phát triển văn hoá, kinh tế, xã hội, an ninh quốc phòng vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng biên giới. Các chương trình 134, 135, 30a, chương trình mục tiêu Quốc gia 184, chính sách đặc thù vùng dân tộc.....vvv

Đến kinh....

Mùa đông năm ngoái, mình ra Bắc công tác, Nhìu Sa chờ đón ở một quán cà phê bên đường Nguyên Hồng.

Cả hai chẳng ai biết mặt nhau, mỗi con di động để nối liền liên lạc và mãi thì cũng tìm thấy nhau giữa đêm Hà Nội.

Hà Nội đêm đó trở lạnh đột ngột dưới 15 độ. Đi bộ tìm quán rượu vỉa hè mình thấy mát cả mặt, sướng kinh, vì vừa đang phải chịu cái nóng hơn ba chục độ của Sài Gòn. Tìm mãi chẳng còn quán vỉa hè nào tiếp khách, bèn chui vào một quán trên mặt đường Ngọc Khánh, chuyên các món ăn và rượu dân tộc.

Rượu ngô và thịt lợn nướng, canh nóng húp sì soạt mãi chẳng say. Ngồi bên Nhìu Sa còn có hai vợ chồng cô bạn người Mường Hòa Bình nữa.

Gớm có nửa vò mà thơ đã phun rầm rầm.

Hết thơ chuyển sang hát.

Hết hát lại tiếp tục uống...

Mình thấm mệt mà thấy mọi người dư chưa uống gì.

Lại tiếp tục, ngoài đường, gió ngày một gào rít mạnh hơn. Ngó cổ ra khỏi cửa quán đã thấy đúng là mùa đông về.

Nhìu Sa nâng chén rượu lên và đọc, mình thấy mắt cô ấy long lanh như sắp khóc. Giời ạ, lại nhớ quê rồi, rượu vào, quê ra đây mà.

Mình nghĩ, ai bẩu a dua, a tòng theo mấy cậu trên Lào Cai về đất nghìn năm văn vở làm gì? Đã thế lại còn mua nhà ở ngay cạnh hồ có gươm, có kiếm nữa chứ. Để giờ, cứ tê rượu là thèm được bỏ chân trần ra chạy trên những con đường mòn quanh co dốc ở bản Nậm Kéng.

Dân tộc Xá Phó của Nhìu Sa giờ chỉ còn khoảng vài nghìn người. Nhìu Sa vẫn trêu đùa, em đẻ hai thằng cu rồi,nhưng vẫn muốn đẻ nữa để bảo tồn nòi giống. Mà này, Nhìu Sa đẻ nữa vẫn không bị kỷ luật đâu nhé, vì thuộc diện chính sách bảo tồn mà.

Trong men say của rượu ngô vùng cao uống giữa phố đông Hà thành, bài thơ Nhìu Sa đọc cho mọi người nghe mới thấy nỗi nhớ quê luôn đằng đẵng theo cô dân tộc Xá Phó từ ngày xuống Hà Nội đến giờ:

...Tôi lại về phố thị chiều nay

Nơi hai dòng sông nhập hòa cuộn chảy

Câu dân ca người da diết gọi

Phiên chợ quê mình

                                    chợ tình.....ai có.....ai không?

Tôi lại về cho thỏa nỗi ước mong

Được tắm mình trong bao la

                                       Sa Pa- trời - đất

Những người con của núi non chân thật
kể chuyện cổ tích làng mình...

...

 

Nhìu Sa cùng gia đình ở Nậm Kéng

Thỏa nỗi khát quê

Xá Phó hóa Kinh...

                                        

Phóng viên VOV bị đánh: Báo động tình trạng phạm pháp của cảnh sát

Việc 2 phóng viên VOV bị lực lượng cảnh sát đánh đập dã man trong vụ cưỡng chế ở Văn Giang đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng vi phạm pháp luật trong công tác thực thi nhiệm vụ của lực lượng này đối với người dân.

Ngày 24/4/2012, hai nhà báo của Trung tâm tin, Đài tiếng nói Việt Nam (VOV) là Nguyễn Ngọc Năm và Hán Phi Long, khi đang tác nghiệp trong vụ cưỡng chế đất tại xã Xuân Quang, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên đã bị lực lượng CA cả mặc sắc phục và thường phục của huyện Văn Giang, Hưng Yên đánh đập dã man. Clip về vụ "đánh hội đồng" này thực sự là tiếng chuông báo động đỏ về cách sự hành xử lạm quyền của nhiều cá nhân trong hệ thống lực lượng chấp pháp.

Việc các cán bộ công an, cảnh sát đánh đập người dân trong khi thực hiện nhiệm vụ đã thể hiện sự vi phạm pháp luật, mất đạo đức và cả sự yếu kém trong thực thi pháp luật.

Thậm chí trong một số trường hợp nhiều cán bộ công an, cảnh sát đã dường như 'mặc nhiên' coi mình có toàn quyền đàn áp dân để thỏa mãn bức xúc cá nhân trong từng hoàn cảnh cụ thể mà bỏ qua tư duy và qui định của người thừa hành nhiệm vụ giữ gìn ANTT trong khuôn khổ pháp luật. Điểm lại, thực tế trong các vụ việc vi phạm của cán bộ công an, có rất nhiều cán bộ, chiến sĩ mắc vi phạm với tuổi đời, tuổi nghề còn trẻ, như vậy hệ thống giáo dục đạo đức, tác phong, kiến thức nghiệp vụ của ngành công an quả là có vấn đề khi đào tạo ra những cán bộ non kém về nghiệp vụ dẫn đến hành xử trình độ kém, thiên về sử dụng 'vũ lực thô thiển'.

Trở lại vụ 2 nhà báo VOV bị hành hung, nếu đúng như những gì được mô tả trên clip thì lực lượng cưỡng chế, với rất nhiều công an mặc thường phục và quân phục đã hành xử non kém, manh động. Cả nhóm công an, cảnh sát đã có hành vi đánh đập dã man 2 nhà báo theo kiểu đánh hội đồng, đánh theo tâm lý đám đông, 'đánh cho sướng tay' trong khi hai nhà báo thực tế đã không có hành vi chống đối nghiêm trọng nào. Rõ ràng trong vụ này, công tác phối hợp, điều hành của lực lượng công an tại hiện trường đã bị khủng hoảng, mất phương hướng, dẫn tới hành vi thực thi mất kiểm soát, thậm chí vi phạm pháp luật.

Việc 2 nhà báo của Đài Tiếng nói Việt Nam bị lực lượng công an hành hung khi đang tác nghiệp ở Văn Giang - Hưng Yên đang dấy lên nhiều luồng ý kiến khác nhau. Trong đó, không ít ý kiến cho rằng vị trí tác nghiệp của các nhà báo là vị trí bị cấm.

Tuy nhiên, trao đổi với báo Giáo dục Việt Nam, nhà báo Nguyễn Ngọc Năm, Bí thư chi bộ, Trưởng phòng Thời sự, Đài Tiếng nói Việt Nam cho biết: “Nơi mà chúng tôi đứng không phải khu vực cấm. Bởi vì đó là khu vực nhà văn hóa xã Thuận Quang, huyện Văn Giang.

Nhà văn hóa này nằm ở khu vực tiếp giáp với nghĩa trang xã Thuận Quang và là nơi ngăn cách lực lượng cưỡng chế đang dàn quân làm nhiệm vụ với bên kia là một số người dân huyện Văn Giang.

Sau một thời gian quan sát, tôi và anh Hán Phi Long tách nhau ra. Tôi đứng bên trong hành lang của nhà văn hóa, còn anh Long đi ra phía ngoài khu vực tường bao của nhà văn hóa. Ở tất cả các vị trí trên đều không có biển cấm hay bất kỳ dấu hiệu nào thể hiện đây là khu vực cấm".

Nguồn: datvietonline

Được biết, tại cuộc họp báo chiều 23/4 (trước vụ cưỡng chế 1 ngày), lãnh đạo tỉnh Hưng Yên đã thông báo là báo chí được tới những nơi không phải là hiện trường vụ cưỡng chế để tác nghiệp.

Trả lời báo chí, bà Nguyễn Lan Hương, Trưởng ban Thư ký biên tập, Đài Tiếng nói Việt Nam cũng khẳng định: “Hai nhà báo đã thực hiện đúng quy định và tác nghiệp ở những nơi không phải là hiện trường vụ cưỡng chế để tác nghiệp”.

Bà Hương cho biết thêm, ngày 3/5, Trung tâm Tin – VOV đã có văn bản gửi Giám đốc Công an tỉnh Hưng Yên đề nghị làm rõ vụ việc. Bên cạnh đó Liên Chi hội nhà báo VOV đã có văn bản gửi Hội Nhà báo Việt Nam. Ngày 8/5, VOV đã có văn bản gửi Ban Tuyên giáo Trung ương và Bộ TT&TT về vụ việc này.

“Sự việc xảy ra đã nửa tháng nhưng đến nay Công an tỉnh Hưng Yên vẫn chưa có một động tác nào cả việc trả lời hay chưa trả lời” – bà Hương nói.

Theo lời ông Năm, trong bản tường trình, ông đã yêu cầu ông Giám đốc Công an tỉnh Hưng Yên trả lời những vấn đề sau: Thứ nhất, yêu cầu lãnh đạo công an Tỉnh Hưng Yên có một cuộc làm việc riêng với lãnh đạo Đài Tiếng nói Việt Nam về vấn đề trên; thứ hai, chỉ rõ ai là người ra lệnh đánh phóng viên, những ai thực thi lệnh này, họ bị xử lý, kỷ luật như thế nào? Công an Tỉnh Hưng Yên phải có trách nhiệm bồi thường tổn hại sức khỏe, tinh thần cho các nhà báo bị hành hung.

Theo Luật sư Hoàng Ngọc Biên, Trưởng Văn phòng Luật sư Cát Tường – Đoàn Luật sư TP.Hà Nội, người cán bộ, chiến sỹ CAND trong khi thi hành nhiệm vụ là thực hiện việc duy trì an ninh trật tự; thu thập chứng cứ, lấy lời khai của người có hành vi phạm tội… chứ không có chức năng uy hiếp, đánh đập người có hành vi phạm pháp luật. Trong trường hợp người dân có hành vi chống đối thì người cán bộ, chiến sỹ Công an mới có thể sử dụng những biện pháp mà pháp luật cho phép để bảo đảm bắt tạm giữ, tạm giam... Do vậy, nếu người cán bộ, chiến sỹ CAND có hành vi sử dụng vũ lực ngoài những trường hợp cho phép thì hành vi này không những vi phạm điều lệ người chiến sỹ CAND mà tùy mức độ có thể bị xử lý kỷ luật, xử lý hành chính hoặc bị truy tố, xét xử theo điều 107 (tội “Gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác trong khi thi hành công vụ”) hay điều 97 (tội “Làm chết người trong khi thi hành công vụ”).

Trước đó đã xảy ra hàng loạt vụ cán bộ, chiến sỹ cảnh sát sử dụng vũ lực trái pháp luật khi thực hiện nhiệm vụ.

Cuối tháng 7/2010, dư luận xôn xao về vụ thiếu úy CA Nguyễn Thế Nghiệp (SN 1985), Đội CSĐT tội phạm về trật tự xã hội Công an huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang trong khi xử lý hành vi vi phạm giao thông đã có hành động đánh đập dẫn đến tử vong người vi phạm là anh Nguyễn Văn Khương (SN 1989, làm nghề lái xe, trú tại xã Hồng Thái, huyện Việt Yên). Sự việc đã gây bức xúc khiến người thân và hàng trăm dân địa phương kéo lên bao vây trụ sở UBND tỉnh Bắc Giang.

Ngày 28/2/2011 đã xảy ra vụ trung tá Nguyễn Văn Ninh, CA phường Thịnh Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội trong lúc xử lý vi phạm giao thông đã cùng với một số dân phòng đánh gãy cổ ông Trịnh Xuân Tùng (54 tuổi, ở Hai Bà Trưng). Ông Tùng bị chấn thương và tử vong 1 tuần sau đó.

Ngày 10/4/2011 Công an tỉnh Sóc Trăng cũng chính thức khởi tố vụ án “Cố ý gây thương tích dẫn đến chết người” xảy ra trước cổng Công an thị trấn Ngã Năm, H.Ngã Năm (Sóc Trăng). Sự việc liên quan tới 3 cán bộ công an thị trấn Ngã Năm đánh đập, tra tấn dẫn tới tử vong nạn nhân.

Ngày 8/5/2012, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Khánh Hòa bắt tạm giam bốn tháng đối với hai bị can Nguyễn Đăng Khoa - nguyên thiếu úy, y sĩ và Võ Thành Phương - nguyên thượng sĩ, là cán bộ trại giam A2 Bộ CA (đặt tại xã Diên Lâm, huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa) về tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người. Theo điều tra ban đầu của Công an tỉnh Khánh Hòa, ngày 28-4 hai ông Khoa và Phương đã có hành vi đánh phạm nhân Nguyễn Chí Dũng (35 tuổi, ở TP Nha Trang, đang thi hành án) khiến phạm nhân này tử vong sau đó. Vụ việc đã khiến nhiều phạm nhân kích động, la ó, đập phá, gây mất trật tự nghiêm trọng tại trại giam...

Trên đây chỉ là sơ bộ nhắc lại một số vụ việc tiêu biểu trong việc ra tay quá trớn của lực lượng CA thực thi công vụ, còn vô số các vụ khác ở mức độ nhỏ hơn chưa được đưa lên báo chí hoặc không được nhắc tới nhiều. Số lượng các vụ mắc lỗi đánh người, trấn áp quá mức cần thiết khi thi hành công vụ của lực lượng CA dường như xảy ra ngày càng nhiều và chưa có chiều hướng thuyên giảm. Chưa kể, có thể dễ dàng tìm kiếm trên Internet rất nhiều những đoạn clip ghi lại hình ảnh lực lượng cảnh sát cơ động, công an đánh đập người dân và bị phản đối.

Sau mỗi vụ việc nổi cộm, hầu hết các cá nhân CA mắc vi phạm trong ngành đều bị xử lý, nhiều cán bộ đã bị truy tố, tước quân tịch, phạt tù. Tuy nhiên với tình trạng vi phạm ngày càng tăng, số lượng các vụ việc công an, cảnh sát đánh dân xảy ra cũng ngày càng nhiều, và tạo nên một cái nhìn không đẹp, thậm chí là tiêu cực trong một bộ phận không nhỏ người dân về hình ảnh của lực lượng giữ gìn pháp luật.

(Nguồn: Infonet)

Của nợ

Đúng là của nợ thật, hai ngày nay, mình tuyền bị dững cú điện thoại hỏi thăm về cậu Bùi Huy Thanh- Chánh văn phòng Ủy ban tỉnh Hưng Yên nhà mình.
Cú điện thoại thông cảm nhất là:
- Cho xin số của cậu ấy, tôi gọi động viên đồng hương.
Còn lại, toàn xin số với mục đích trút cơn thịnh nộ, hoặc gọi điện chửi cho đã.
Có bác bên Viện Nhiệt đới Việt Nga bẩu:
- Tao xấu hổ quá, đi đéo đâu nó cũng mang thằng này ra hỏi, vì biết mình ở Hưng Yên.
Bác doanh nghiệp thì buông câu:
- Người Hưng Yên sao giờ có thằng ngu thế, ngu thế mà lại còn đi làm phát ngôn.
... Ôi hỡi ôi, thôi mình xin các bác, đồng hương huyện nhà em đấy, đừng chửi cậu ấy nữa. Nom mặt cậu ấy trên in tờ nét đã thấy xác xơ, tóc tai bờm xơm vì mệt mỏi lắm rồi, cậu ấy cũng đâu sung sướng gì, máy nói mà, bởi biết gì đâu mà nghĩ. Mấy lại, ngày xưa cậu này hình dư cũng làm gì ở ngành truyền thanh, văn hóa cấp huyện, từ đó trưởng thành cho tới ngày nay là một bước tiến vượt bực hè rồi.

Mặt mũi cơ khổ dư này rồi mà vẫn bị chửi tung giời, ôi đồng hương của mình...

(Nguồn: nguoilaodongonline)

Bi giờ bỗng dưng cậu thành người nổi tiếng, sớt trên cái anh gu gồ một phát ra một đống hình ảnh và tên tuổi. Chẳng khác nào các sao tạo xì căng đan cho thêm đắt sâu để kiếm bộn tiền.
Một lần nữa em xin các bác đừng chửi người quê em nữa...nếu được, em cảm ơn thật nhiều và sẽ nhắn cậu ấy hậu tạ các bác sau. Xin chân thành cảm ơn! hihihi...

Học luật đi, nếu không muốn bị tẩn

Sau vụ hai đồng chí của VOV bị tẩn tơi bời ở Văn Giang - Hưng Yên- quê mình,  mình quyết định phải học thuộc lòng dững điều luật có liên quan trực tiếp đến cái sự tác nghiệp báo chí, mong rằng các đồng nghiệp của mình cũng cần chú ý học luật trước khi hành sự, kẻo bị tẩn dư hai đồng chí trên thì đau sờ cau lắm.

Nếu không thuộc chi tiết từng điều khoản thì cũng cần nắm được cái tinh thần chung. Thế nhá, thế nhá…

Luật báo chí ( sửa đổi, bổ xung năm 1999 ) và Nghị định 51/2002/NĐ-CP ngày 26/4/2002 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật báo chí thì quyền của nhà báo được quy định cụ thể như sau:

Nhà báo được “hoạt động báo chí trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; hoạt động báo chí ở nước ngoài theo quy định của Chính phủ”.

Nhà báo được “khai thác và được cung cấp thông tin trong hoạt động báo chí theo quy định của pháp luật”.

Nhà báo có quyền “Khước từ việc biên soạn hoặc tham gia biên soạn tác phẩm báo chí trái với quy định của pháp luật về báo chí”.

Nhà báo được đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ nghiệp vụ báo chí; hưởng một số chế độ ưu tiên cần thiết trong hoạt động báo chí theo quy định của Chính phủ.

Nhà báo được pháp luật bảo hộ trong hoạt động nghề nghiệp. Không ai được đe dọa, uy hiếp tính mạng, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhà báo, phá hủy, thu giữ phương tiện, tài liệu, cản trở nhà báo hoạt động nghề nghiệp đúng pháp luật.

Nhà báo có trách nhiệm “Thông tin trung thực về tình hình trong nước và thế giới phù hợp với lợi ích của đất nước và của nhân dân; phản ánh ý kiến, nguyện vọng chính đáng của nhân dân, góp phần thực hiện quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân”.

Nhà báo có nhiệm vụ “Bảo vệ đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; phát hiện, bảo vệ nhân tố tích cực; đấu tranh phòng, chống các tư tưởng, hành vi sai phạm”.

Nhà báo phải “Thường xuyên học tập, rèn luyện nâng cao trình độ chính trị, phẩm chất đạo đức và nghiệp vụ báo chí; không được lạm dụng danh nghĩa nhà báo để sách nhiễu và làm việc vi phạm pháp luật”.

Nhà báo “Phải cải chính, xin lỗi trong trường hợp thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân”.

Nhà báo phải “Chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước người đứng đầu cơ quan báo chí về nội dung tác phẩm báo chí của mình và về những hành vi vi phạm pháp luật về báo chí”.

Và rất đặc biệt, phải lưu tâm đến dững điều này:

Không được kích động nhân dân chống Nhà nước CHXHCN Việt Nam, phá hoại khối đoàn kết toàn dân.

Không được kích động bạo lực, tuyên truyền chiến tranh xâm lược, gây hận thù giữa các dân tộc và nhân dân các nước, kích động dâm ô, đồi trụy, tội ác.

Không được tiết lộ bí mật Nhà nước, bí mật quân sự, an ninh, kinh tế, đối ngoại và những bí mật khác do pháp luật quy định.

Không được đưa tin sai sự thật, xuyên tác, vu khống nhằm xúc phạm danh dự của tổ chức, danh dự nhân phẩm của công dân.

Luật cũng quy định những khu vực bị hạn chế tác nghiệp nhất định. Cụ thể, đó là những nơi thuộc bí mật Nhà nước cần bảo vệ. Tuy nhiên, cần phải hiểu không chỉ là “Nơi” mà ngay cả nhiều nội dung khác nếu là bí mật Nhà nước cũng không được thu thập, đưa tin… nếu không được phép của cơ quan có thẩm quyền “Bí mật Nhà nước là những tin về vụ, việc, tài liệu, vật, địa điểm, thời gian, lời nói có nội dung quan trọng thuộc lĩnh vực chính trị, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, kinh tế, khoa học, công nghệ, các lĩnh vực khác mà Nhà nước không công bố hoặc chưa công bố và nếu bị tiết lộ thì gây nguy hại cho Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Để an toàn tuyệt đối, đề nghị học thuộc thêm Pháp lệnh bảo vệ bí mật Nhà nước./..

Tác nghiệp dư này đảm bảo an toàn thân thể 100%

"Đất ơi có nhớ những ngày???"

Đất càng đắt, tình người càng rẻ....

Ruộng đồng quê ta em hăng say sớm chiều...

Đất ơi có nhớ những ngày....

Trăng chiều ở quê mình (Ân Thi - Hưng Yên)

Và, cánh đồng làng mình, nơi ông nội vẫn dắt trâu đi cày ngày xưa...



Đất nước

Nguyễn Khoa Điềm

(Trích trường ca "Mặt đường khát vọng")

Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi

Đất Nước có trong những cái "ngày xửa ngày xưa..." mẹ thường hay kể

Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn

Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc

Tóc mẹ thì bới sau đầu

Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn

Cái kèo, cái cột thành tên

Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng

Đất Nước có từ ngày đó...

Đất là nơi anh đến trường

Nước là nơi em tắm

Đất Nước là nơi ta hò hẹn

Đất Nước là nơi em đánh rơi chiếc khăn trong nỗi nhớ thầm

Đất là nơi "con chim phượng hoàng bay về hòn núi bạc"

Nước là nơi "con cá ngư ông móng nước biển khơi"

Thời gian đằng đẵng

Không gian mênh mông

Đất Nước là nơi dân mình đoàn tụ

Đất là nơi Chim về

Nước là nơi Rồng ở

Lạc Long Quân và Âu Cơ

Đẻ ra đồng bào ta trong bọc trứng

Những ai đã khuất

Những ai bây giờ

Yêu nhau và sinh con đẻ cái

Gánh vác phần người đi trước để lại

Dặn dò con cháu chuyện mai sau

Hàng năm ăn đâu làm đâu

Cũng biết cúi đầu nhớ ngày giỗ Tổ

Trong anh và em hôm nay

Đều có một phần Đất Nước

Khi hai đứa cầm tay

Đất Nước trong chúng mình hài hòa nồng thắm

Khi chúng ta cầm tay mọi người

Đất nước vẹn tròn, to lớn

Mai này con ta lớn lên

Con sẽ mang đất nước đi xa

Đến những tháng ngày mơ mộng

Em ơi em Đất Nước là máu xương của mình

Phải biết gắn bó san sẻ

Phải biết hóa thân cho dáng hình xứ sở

Làm nên Đất Nước muôn đời...

*

Những người vợ nhớ chồng còn góp cho Đất Nước những núi Vọng Phu

Cặp vợ chồng yêu nhau góp nên hòn Trống Mái

Gót ngựa của Thánh Gióng đi qua còn trăm ao đầm để lại

Chín mươi chín con voi góp mình dựng Đất tổ Hùng Vương

Những con rồng nằm im góp dòng sông xanh thẳm

Người học trò nghèo giúp cho Đất Nước mình núi Bút non Nghiên.

Con cóc, con gà quê hương cùng góp cho Hạ Long thành thắng cảnh

Những người dân nào đã góp tên Ông Đốc, Ông Trang, Bà Đen, Bà Điểm

Và ở đâu trên khắp ruộng đồng gò bãi

Chẳng mang một dáng hình, một ao ước, một lối sống ông cha

Ôi Đất Nước sau bốn ngàn năm đi đâu ta cũng thấy

Những cuộc đời đã hóa núi sông ta...

Em ơi em

Hãy nhìn rất xa

Vào bốn ngàn năm Đất Nước

Năm tháng nào cũng người người lớp lớp

Con gái, con trai bằng tuổi chúng ta

Cần cù làm lụng

Khi có giặc người con trai ra trận

Người con gái trở về nuôi cái cùng con

Ngày giặc đến nhà thì đàn bà cũng đánh

Nhiều người đã trở thành anh hùng

Nhiều anh hùng cả anh và em đều nhớ

Những em biết không

Có biết bao người con gái, con trai

Trong bốn ngàn lớp người giống ta lứa tuổi

Họ đã sống và chết

Giản dị và bình tâm

Không ai nhớ mặt đặt tên

Nhưng họ đã làm ra Đất Nước

Họ giữ và truyền cho ta hạt lúa ta trồng

Họ truyền lửa cho mỗi nhà từ hòn than qua con cúi

Họ truyền giọng điệu mình cho con tập nói

Họ gánh theo tên xã, tên làng trong mỗi chuyến di dân

Họ đắp đập be bờ cho người sau trông cây hái trái

Có ngoại xâm thì chống ngoại xâm

Có nội thù thì vùng lên đánh bại

Để Đất Nước này là Đất Nước Nhân dân

Đất Nước của Nhân dân, Đất Nước của ca dao thần thoại

Dạy anh biết " yêu em từ thuở trong nôi"

Biết quý công cầm vàng những ngày lặn lội

Biết trồng tre đợi ngày thành gậy

Đi trả thù mà không sợ dài lâu

Ôi những dòng sông bắt nước từ lâu

Mà khi về Đất Nước mình thì bắt lên câu hát

Người đến hát khi chèo đò, kéo thuyền vượt thác

Gợi trăm màu trên trăm dáng sông xuôi

Người dạy ta nghèo ăn cháo rau

Biết ăn ớt để đánh lừa cái lưỡi

Cái cuốc, con dao, đánh lừa cái tuổi

Chén rượu đánh lừa cơn mỏi, cơn đau

Con nộm nang tre đánh lừa cái chết

Đánh lừa cái rét là ăn miếng trầu

Đánh lừa thuồng luồng xăm mình xăm mặt

Đánh lừa thằng giặc là chuyện Trạng Quỳnh

Nhưng lạ lùng thay, nhân dân thông minh

Không hề lừa ta dù ca dao, cổ tích

Ta lớn lên bằng niềm tin rất thật

Biết bao nhiêu hành phúc có trên đời

Dẫu phải khi cay đắng dập vùi

Rằng cô Tấm cũng làm về hoàng hậu

Cây khế chua có đại bàng đến đậu

Chim ăn rồi trả ngon ngọt cho ta

Đất đai cỗi cằn thì người sẽ nở hoa

Hoa của đất, người trồng cây dựng cửa

Khi ta đến gõ lên từng cánh cửa

Thì tin yêu ngay thẳng đón ta vào

Ta nghẹn ngào, Đất Nước Việt Nam ơi!...

*

Ta lớn lên khao khát những chân trời

Những mảnh đất chân mình chưa bén được

Những biển khới chứa mặt trời đỏ rực

Những ngàn sao trôi miết giữa màu xanh

Ôi có cách gì ta được ngắm những bình minh

Buổi vũ trụ chớp bùng nên sự sống

Và ánh sáng trên chiếc xe vàng chuyển động

Bỗng một ngày ấm áp kể ta nghe

Về những con người của thiên thể xa xôi

Muốn bầu bạn với con người Trái đất

Ôi phút đó ta vùng lên ngây ngất

Muốn ôm choàng hết tất cả trời mây

Trái tim tay nặng trĩu những mê say

Sẽ gieo xuống làm âm vang mặt đất...

Nhưng em ơi, cái điều trông đợi nhất

Vẫn những gì có thể có hôm nay

Từ hôm nay, trên mảnh đất ta đây

Ta nắm nó như sợi mây vững chãi

Rồi rút dần từ cánh rừng vĩ đại

Của cuộc đời hằng nuôi dưỡng chúng ta

Và diệu kỳ thay! Ta bỗng lóa bất ngờ

Ta đã thấy cuộc đời vô hạn

Giữa đất đai, nhân dân, bè bạn

Ta tìm ra ánh sáng của Con Người

Những Con Người làm sông núi sáng tươi...

*

Những địa danh trôi từ thuở xa xôi

Trôi bằng máu và trôi bằng nước mắt

Đã đọng lại thành tên ngươi, tên đất

Bao năm rồi suốt mặt pha, triền sông

Nhưng không có con người nào đã trôi hết sâu nông

Bằng những người dân miền Tây nghèo khổ

Đây không biển thì rừng làm biển cả

Một biển xanh với cồn sóng ngút trời

Họ bám mình vào tấm rẫy nổi trôi

Rồi gục chết dưới màu xanh vĩnh viễn

Cuộc đời họ mênh mang bất định

Chỉ đói nghèo bám riết lấy màu da

Ôi mây trắng ngang đầu, gió dưới rừng xa

Đất Nước ở đâu? Đâu là Đất Nước?

Kờ-ruồng Kù tiệt!

Tiếng suối hay tiếng chim?

Tiếng người hay tiếng chiêng?

Tiếng đá lăn, cây đổ?

Thác gào hay đá nổ?

Kờ-ruồng Kù tiệt!

Kờ-ruồng Kù tiệt!

Đất Nước !Đất Nước !

Đất Nước trên miệng ta rồi

Trong tim ta mang

Trên chân ta bước

Đất Nước !Đất Nước !

Cả núi rừng thét lên đồng loạt!

Đó là năm dưới thời giặc Pháp

Chúng hất hàng chục chòi Ta-ôi ra khỏi bản đồ

Đẩy họ vào những cánh rừng xanh không Tổ quốc

Chính lúc đó

Lửa đã cháy lên!

Lửa ngàn đời từ mỗi bếp cháy lên!

Đốt nhà! Ta đốt hết nhà!

Địu con lên lưng vác giáo lên vai

Đánh trăm chiếc cồng xuyên thủng núi

Mắt người già quắc lên cho đàn trẻ theo

Ta đạp rừng nhằm phía Đông bươn tới!

Ôi ta về nguồn! Về nguồn!

Kờ-ruồng Kù tiệt!

Kờ-ruồng Kù tiệt!

Đất Nước !Đất Nước!

Ôi ta về theo Đất Nước

Ta không chịu làm người dân không Đất Nước

Không Việt Nam

Biển rừng gào lên như muốn níu chân ta

Biển rừng không cuốn ta vào vô định nữa

Ta làm con suối rừng biết tìm sông mà tới

Ta làm con nai biết tìm lối mà về

Mặt trời mọc, mặt trời chỉ hướng

Ôi lòng ta có mặt trời soi sáng

Ta trở về Đất Nước Tôt tiên ơi!...

Và hôm nay

Khi bom thằng Mỹ tới

Cắt ngang những nói nhọn nhà làng

Chôn những nhà mồ vào đất bụi

Ta đánh lên tiếng cồng

Ta gọi vang rừng vang úi

Đất Nước!

Ta đánh lên tiếng chiêng cho cả Bắc Nam cùng nghe được!

Nghe tấm lòng người Tà-ôi, Pa-kô, Cà-tu

Thuỷ chung Đất Nước

Rồi ta quăng cồng dưới suối

Rồi ta chủ chiếng dưới cây

Ta đi

Trong âm vang yêu nước

Ta đi với rựa và tên

Rựa ta mài vào gỗ thành nương

Tên ta gài xuống đất thành bẫy

Thằng Mỹ vào thì xác mà để đấy!

Thằng nguỵ vào thì xác nó đừng chôn!

Cho cháu con ta, ai sau nữa, được nhìn!

Ôi Đất Nước đầu mũi dao

Đất Nước đầu mũi tên

Đất Nước đầu tiếng chiêng

Đất Nước là ngọn lửa

Đất Nước tràn lên từng đỉnh núi

Đất Nước thiêng liêng...

*

Đêm nay ta lên hết mặt sông Hồng!

Nước đánh động dưới chân ta rồi

Đất Nước

Đang gọi ta từng hồi trống thúc

Đất Nước xoáy nhào tim ta

Ký ức

Đất Nước muôn đời đang vặn mình, đang sôi...

Chúng ta là người dân miền Nam

Nhung tôi biết anh gốc gác họ Hoàng Kinh Bắc

Còn tôi họ Nguyễn tỉnh Đông

Huyết thống ta trôi trên bán đảo âm thầm

Hôm nay bỗng réo sôi từng hồi từng trận

Khi cơn lũ đang lao qua châu thổ sông Hồng!

Ta lên hết mặt đê sông Hồng!

Dẫu chỉ bằng tâm tưởng

Ở đâu đó ta không còn nhớ nữa

Sao tổ tiên ta cầm cuốc, cầm cày

Cầm giáo, cầm khiên và cất tiếng hát lưu đày

Để xa châu thổ từ độ ấy...

Ôi những gốc tre tổ tiên ta từng thấy

Vẫn còn nguyên trên bờ bãi sông Hồng

Lúa lên xanh trên những cánh đồng

Cũng có tay cha ông in vào trong lúa

Sâu thẳm quá cho đến từng mái rạ

Cũng có dáng một ngày cha ông khăn gói bước ra

Ôi những gì Người đã ước mơ

Thì bây giờ cũng thơm lá thơm hoa

Nên hôm nay chúng ta

Phải lên hết đê sông Hồng mà giữ lấy!

Đất Nước

Phải chặt tre, đóng cọc mà giữ lấy!

Đất Nước

Phải đan phên, đổ đất mà giữ lấy!

Đất Nước

Phải phá nhà, chặt cây vườn vác ra mà giữ lấy!

Đất Nước

Phải neo người xuống sông, chặn nước mà giữ lấy!

Đất Nước

Đất Nước không thể trôi được!

Máu xương, mồ mả tổ tiên đã trôi đi

Những dòng họ đã trôi đi

Nhưng hôm nay không thể nào trôi được!

Đất Nước

Đang gầm lên trong sóng gió ngất trời

Hàng chục triệu thước khối nước đang lao vào mặt đất

Cuộc xáp trận của vật chất muốn đè vật chất

Của thiên nhiên đè xuống con người

Ta vươn mình gánh lấy đất đai

Ta ném máu xương ta vào làm vật cản

Tất cả ý chí và sinh mạng

Phải được vai dựa vào vai, đùi gối lên đùi

Đẩy con đê sông Hồng tiến lên phía trước

Thắng giặc Mỹ hay thắng giặc nước

Đều nhất tề xung phong!

Sơn Tinh đang nhìn ta lo lắng đăm đăm

Cả nhân loại đang nhìn ta cổ vũ

Con cháu ta mai sau hối hả lật từng trang lịch sử

Ngợp trước con đê sông Hồng lên cao, lên cao...

Chào 4000 năm! Con đê như một cánh tay cao

Của thế trận những người làm chủ

Làm chủ cuộc đời và lướt từng đỉnh lũ

Bảo vệ miến Bắc, chi viện miền Nam!

Mẹ Việt Nam ơi!

Đêm nay con về gối đầu trên cánh tay của Mẹ

Ôi cánh tay rắn rỏi, dịu hiền

Lấm láp bùn lầy nhưng ấm áp niềm tin

Đó là hai cánh đê sông Hồng của Mẹ

Mẹ phả vào mặt con nồng nàn mùi sữa

Của những đồng xa nguyên vẹn như mùa

Con đã đi xa từ thuở ấy đến giờ

Nay bọn Mỹ còn cắt chia Đất Nước

Nhưng đêm đêm con trở về thân thuộc

Ngủ trêncánh tay Mẹ hiền từ cay đắng nuôi con

Trong tháng năm chớp bể mưa nguồn

Ru con lớn và làm người thương Mẹ...

*

Đã có một thời

Ai muốn vào châu Mỹ La-Tinh

Đến trước vịnh Ca-ra-ip

Sẽ không cần dùng địa bàn

Cứ nhìn những xác da đen

Trôi bập bềnh trên biển

Những xác da đen chỉ hướng

Đưa anh vào "mảnh vườn sau"của chủ nghĩa thực dân

Đã có một thời

Ai muốn đến Việt Nam

Cứ theo gót những đàn ngựa phương Bắc

Hay chữ thập trên tàu buôn nước Pháp

Các bạn sẽ tìm ra Việt Nam

Bởi vì ngày ấy

Nước chúng tôi chưa có trên bản đồ thế giới

Ngôn ngữ loài người chưa biết hai chữ "Việt Nam"

Và dẫu bạn đến đây

Chỉ có những tên đô hộ phủ toàn quyền

Đứng ra tiếp bạn

Nhưng hôm nay

Bạn hãy đi theo những đoàn đi bộ tuần hành

Mang những lá cờ sao vàng

Ở Pa-ri, ở Mát-xcơ-va hay Xtốc-khôn

Bạn sẽ đến được Việt Nam tôi đó

Bởi vì Việt Nam hôm nay

Nằm giữa lòng thế giới

Nằm trong tim nhân loại

Nằm trên con đường dẫn ta tới giá trị Con Người...

Bởi vì Việt Nam hôm nay

Là Việt Nam chống Mỹ

Chúng tôi gánh trên vai hành trang nặng nề của thế kỷ

Để bạn bình tâm bước vào ngưỡng cửa Tự do...

Bạn đến đây

Đã có Bác Hồ

Và Nhân dân tôi sẵn sàng đón bạn

Dẫu Người đi vắng

Bạn có thể đến nhà Người thăm một khóm hoa

Rồi cùng nhân dân tôi trò chuyện

Nhân dân tôi đẩy tình yêu mến

Đã được Người dặn dò trước phút đi xa...

Bạn hỏi vì sao cúng tôi yêu quý Bác Hồ

Bởi vì Người là Người đầu tiên

Về với Đất Nước chúng tôi

Mang chủ nghĩa Mác-Lê nin

Chứa trong trái tim yêu nước nhất

Khi Người đặt tay lên

Hòn đất Việt Nam đầu biên giới

Thì từ đó

Đất không phải là đất nữa

Đất là chiến hào

Đất là cạm bẫy

Đất là hoa trái

Nuôi chúng tôi, che chúng tôi cầm súng lên đường!

Có Người, chúng tôi có lại Hùng Vương

Có lại dáng búp sen nghìn năm của chùa Một Cột

Và những búp sen miền Nam tận bùn lầy Đồng Tháp

Có Người, cũng đã thành thơ

Có Người, mỗi mũi tên đồng Cổ Loa

Không chịu vùi dưới đất

Không nằm yên trong viên bảo tàng

Chúng bay lên xé gió thời gian

Mở hết đường bay qua thăng trầm lịch sử

Để cắm vào đầu giặc Mỹ!

Có Người, pho Bồ Tát nghìn tay nghìn mắt

Biết toả hào quang từ hàng chục cánh tay

Có Người, pho Bồ Tát triều Lý chỉ còn đầu

Vẫn nguyên vẹn trong lòng chúng tôi nhờ búi tóc thời vua Hùng để lại

Và pho Kim Cương trên đôi chân vững chãi

Dẫu mất đầu vẫn giữ một dáng đứng Việt Nam

Đấy, Đất Nước chúng tôi đổ vỡ biết bao lần

(cả những pho từ bi cũng không ngoài hoạn nạn

Nhưng có Người, những cái mất đi phải trả về hình dáng)

Quá khứ được nhìn từ đôi mắt Hôm Nay

Và Hôm Nay từ đôi mắt Ngày Mai

Chúng tôi sống bằng Tương lai một nửa

Bằng tình yêu vô hạn những con người

Như Hôm Nay nhìn Đất Nước cắt đôi

Chúng tôi đã thấy ngày hàn gắn...

Bởi vì Người là người đầu tiên

Yêu miền Nam trong trái tim mình

Yêu tuổi trẻ miền Nam 25 năm

Chưa có được ngày hạnh phúc

Mà Người dạy chúng tôi

Hãy bền gan đánh giặc

Dẫu phải chết cũng không khuất phục:

"Không có gì quý hơn Độc lập, Tự do!"

Chúng tôi là con cháu Bác Hồ

Có nghĩa là chúng tôi giống Bác

Những gì còn non nớt

Chúng tôi học tập để sống, chiến đấu như Người

Bởi vì Người là đất nước của chúng tôi

Mỗi sợi tóc trắng của Người đều ghi ngày gian khổ nhất

Của Đất Nước, những năm dài đánh giặc

Đôi dép của Người mòn vẹt gót

Người đã đi những ngả đường Đất Nước hành quân

Trái cà Người ăn

Cũng là trái cà nuôi người anh hùng đầu tiên-thánh gióng

Cây gậy Người cầm

Cũng có thể tìm trong trăm ngàn gậy vượt Trường Sơn

Ý chí của Người

Ý chí toàn dân tộc

Lý tưởng của Người

Sự sống chúng tôi mang...

Hồ Chí Minh - Việt Nam

Bạn và tôi cùng gọi

Hồ Chí Minh - Việt Nam

*

Em nghe không trái thị đã rơi xuống tay Người

Trái không chỉ rơi vì sức hút đất đai

Trái rơi vì tay Người ao ước

Khi trái chạm vào tay Người và Người ấp ủ

Thì lừng hương tay Người và Người ấp ủ

Thì Lừng hương và cô Tấm bước ra

Đi trả thù và sống Tự do...

Không rơi xuống bùn, ôi trái thị quê ta

Để bùn lấm và thành bùn vạn kiếp

Rơi vào tay Người, đó là định luật

Của đấu tranh và nhân nghĩa Việt Nam

Tuổi trẻ ơi trong sương gió tháng năm

Ta đã lớn rồi, chín đầy hy vọng

Hãy ngã xuống tay Nhân dân, hỡi sắc vàng cảu nắng

Hỡi hương thơm của nồng mặn mồ hôi..

Hãy ngã vào tay Nhân dân, đừng vãi đừng rơi

Đừng tự do, đừng hoài nghi nữa

Hãy yêu Nhân dân và nghe Người nhắn nhủ

Hãy tìm sức mạnh mình trên cơ thể Nhân dân

Nhân dân đang đi lên đội ngũ trùng trùng

Thế vô tận của nghìn năm giết giặc

Lửa đã cháy hồng hào mặt đất

Mùa chín tình yêu, mùa chín hận thù!

- Không bao giờ xương máu phải bơ vơ

Ôi sông núi nghi ngàn dặm đất

Có nghe tiếng chúng con: Xin có mặt

Nguyện làm người xung kích của quê hương

Đây tiếng hát chúng con:

Tiếng hát xuống đường!

Đã lâu lắm rồi mình mới đọc lại trích đoạn trường ca này. Chắc nhiều người cũng muốn đọc lại dư mình vào những ngày này để thấy lòng dịu lại. Ngày mai, sẽ có nhiều điều nóng rực, thu hút sự quan tâm của dững người thích lang thang trong xứ nét!